نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۳۰۹

در خصوص چکهای ثبت نشده در سامانه بانک مرکزی )موسوم به سامانه صیاد( ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: -1آیا گیرنده و شخصی که چک در وجه وی صادر شده است ،میتواند چک را از طریق ظهرنویسی با درج این عب ارت که » کلیه حقوق این چک منتقل شد« و یا به طریقی غیر از ظهرنویسی و به موجب برگی جداگانه، به ثالث انتقال دهد؟ -2در صورتی که چک یادشده قابلیت انتقال دارد ،آیا وفق بند 3ماده 292و ماده 293قانون مدنی تبدیل تعهد صورت گرفته و تضمینها و تعهدات سابق به تعهد لاحق تعلق نخواهد گرفت؟ آیا تضمینات و تعهداتی که بین صادرکننده چک و گیرنده چک به ثبت نرسیده است؛ مانند آنکه ،صادرکننده چک میبایست پس از تنظیم سند رسمی انتقال نسبت به ثبت و کارسازی وجه چک اقدام کند و چنین سندی هنوز تنظیم نشده است ،در رابطه صادرکننده و منتقلالیه )ثالثی که چک به وی منتقل شده است( ،مؤثر است؟

1و -2اولاً ،به موجب تبصره یک )اصلاحی (1400ماده 21مکرر )الحاقی (1397قانون صدور چک مصوب 1355با اصلاحات و الحاقات بعدی ،ثبت چک در سامانه صیاد ،شرط اعتبار و شمول قوانین مربوط بر چنین سندی است و در صورت عدم ثبت در این سامانه ،چک ماهیت تجاری خود را از دست میدهد و دارنده نمیتواند از مزایای اسناد تجاری؛ از جمله ظهرنویسی استفاده کند و در چنین فرضی ،روابط طرفین تابع عمومات قانون مدنی است. ثانیاً ،با توجه به بند پیشگفته ،از آنجا که در فرض سؤال چک در سامانه صیاد ثبت نشده است ،ظهرنویسی آن به معنای مصطلح قانونی ،امکانپذیر نیست و روابط طرفین در انتقال چک تابع عمومات قانون مدنی است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه