استعلام
به دلالت ماده 607قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375هرگونه حمله یا مقاومتی که با اقدام عملی به
طور تجری نسبت به مأمورین دولت در حین انجام وظیفه به عمل آید ،تمرد قلمداد شده و مرتکب آن قابل مجازات
است .در آخرین اراده قانونگذار در ماده 34قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392با اصلاحات و الحاقات
بعدی ذکر شده است که »مقابله« یا »مقاومت« به هر نحوی در مواجهه با مأموران کاشف قاچاق ،تمرد محسوب
میشود.
نخستین تفاوت این ماده با ماده 607قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ،1375عدم ذکر رفتار مادی »حمله«
است؛ به عبارت دیگر ،با توجه به سیاست افتراقی و خاص بودن قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ،اراده مقنن در
این قانون اخیر بر این بوده است که به صورت مطلق با ترک فعل هم تمرد قابلیت تحقق را دارد؛ صرف نظر از این،
نص ماده 34قانون یادشده ،رفتار مادی »مقاومت« را بر دو نوع دانسته است؛ مقاومت فیزیکی و مقاومت غیر
فیزیکی که فرار و بیتوجهی نسبت به دستور مأمور نیروی انتظامی از نوع دوم است .فلسفه این ماده یا تفسیر منطقی
آن ،این است که قانونگذار با وضع این ماده خواسته است مردم در برابر دستور قانون مأمور دولت تسلیم باشند،
حال پرسشی که مطرح میشود ،این است که آیا رفتار مادی که در ماده 34قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب
1392با اصلاحات و الحاقات بعدی به صورت مطلق آمده است ،با ترک فعل هم صورت میگیرد؟ حکم ماده 34
یادشده با ماده 607قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375چه تفاوتی دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
واژههای »مقابله« و »مقاومت« در ماده 34قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392با اصلاحات و الحاقات
بعدی و واژه های »حمله« و »مقاومت« در ماده 607قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375با توجه به
معانی ادبی و مفاهیم عرفی واژه های مذکور و نیز عبارت »اگر عمل مذکور از مصادیق دست بردن به سلاح و سلب
امنیت مردم نباشد« مندرج در ماده 34قانون صدرالذکر ،ظهور در رفتار مثبت )فعل( دارد و ترک فعل از شمول مواد
قانونی مذکور خارج است .توضیح آنکه ،واژه مقاومت که به معنای ایستادگی کردن ،پافشاری و استقامت است،
مستلزم انجام اقداماتی به منظور ایجاد مانع در مقابل مأمورین است ،از مصادیق فعل محسوب میشود و سیاق الفاظ
و عبارات به کار رفته در ماده 34قانون یادشده ،دلالت بر این دارد که مقصود از مقابله و مقاومت ،فعل مثبت است
و شامل صرف ترک فعل نمیشود؛ اصل تفسیر به نفع متهم و استثنایی بودن مسؤولیت کیفری ناشی از ترک فعل نیز
مؤید این دیدگاه است.
شایسته ذکر است »مقابله« یا »مقاومت« در برابر مأموران کاشف کالا و ارز قاچاق )تمرد( تابع حکم خاص موضوع
ماده 34قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392با اصلاحات و الحاقات بعدی است و از قلمرو شمول حکم
عام موضوع ماده 607قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375خارج است؛ به عنوان مثال ،جرم خاص
موضوع ماده 34قانون پیشگفته ،با عنایت به ماده 63همین قانون و برخلاف ماده 607قانون مجازات اسلامی
مشمول تعلیق اجرای مجازات نمیشود؛ در حالیکه در مورد جرم موضوع ماده 607قانون مجازات اسلامی
)تعزیرات( مصوب ،1375چنین ممنوعیتی وجود ندارد.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه