نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۲۷۷

شخص »الف« دعوایی به خواسته مطالبه خسارت به مبلغ ده میلیون ریال به طرفیت شخص »ب« در دادگاه صلح شهرستان خوی مطرح کرده و مدعی است وفق قرارداد ،از خوانده که ساکن سنندج است ،بذر را در شهرستان خوی خریداری کرده و تحویل گرفته است؛ دادگاه صلح شهرستان خوی به اعتبار محل اقامت خوانده، قرار عدم صلاحیت به شایستگی محاکم صلح سنندج صادر کرده است؛ دادگاه اخیر نیز جلسه رسیدگی برگزار و به بی حقی خواهان اظهار نظر کرده است؛ خواهان پرونده به این رأی اعتراض و ضمن تجدید نظرخواهی ،ایراد عدم صلاحیت را مطرح و اعلام نموده است محل اجرای قرارداد شهرستان خوی است؛ با ارجاع پرونده به شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان ،این دادگاه معتقد است ایراد عدم صلاحیت وارد بوده و میبایست دادگاه صلح شهرستان خوی به موضوع رسیدگی میکرد. در چنین فرضی ،آیا این دادگاه میتواند قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه صلح خوی صادر کند و یا با توجه به حکم تبصره 4ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402که مقرر میدارد :در مورد دادگاههای صلح واقع در حوزه های قضایی دو استان و نیز اختلاف بین دادگاه صلح و دادسراها یا دادگاههای حقوقی یا کیفری یا بخش حوزه قضایی دو استان ،حل اختلاف با شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استانی است که مرجع قضایی آن استان آخرین قرار عدم صلاحیت را صادر نموده است ،باید پرونده از طریق شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان کردستان تعیین تکلیف شود؟ شیوه حل اختلاف و تعیین صلاحیت در این پرونده چگونه است؟

در فرض سؤال که دادگاه ص لح واقع در حوزه قضایی یک استان قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه صلح واقع در حوزه قضایی استان دیگر صادر کرده و دادگاه اخیر اقدام به رسیدگی و صدور حکم کرده و با تجدیدنظرخواهی و اعتراض تجدیدنظرخواه )خواهان بدوی( به عدم صلاحیت محلی دادگاه بدوی ،دادگاه تجدیدنظر اعتراض را وارد دانسته است؛ وفق ماده 17قانون شورای حل اختلاف مصوب ،1402موضوع مشمول ماده 352قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379است و مرجع تجدیدنظر ضمن نقض حکم ،پرونده را به مرجع صالح ارسال مینماید و از آنجا که اختلاف صلاحیت بین دادگاههای صلح دو استان محقق نشده است و دادگاه تجدیدنظر در مقام حل اختلاف اقدام نکرده است ،موضوع منصرف از بند »ب« تبصره 4ماده 12قانون شورای حل اختلاف مصوب 1402است. شایسته ذکر است ،با توجه به ملاک بند 1ماده 371قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379دادگاه تجدیدنظر استان در صورتی میتواند در اجرای ماده 352این قانون رأی دادگاه بدوی را به لحاظ عدم صلاحیت محلی نقض کند که در دادگاه بدوی نسبت به صلاحیت محلی ایراد شده و دادگاه به آن توجه نکرده باشد. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه