نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۲۳۰

با توجه به تصویب »آییننامه اجرایی بند »ث« ماده 113قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران« با موضوع »صدور گواهی انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال کشور« مصوب 1403/12/26 هیأت وزیران و ابهام موجود در خصوص مرجع صدور گواهی انحصار وراثت نسبت به درخواستهای سابق، خواهشمند است اعلام فرمایید آیا رس یدگی به پرونده هایی که پیش از لازمالاجرا شدن آیین نامه اجرایی یادشده تشکیل شده است ،باید در مراجع قضایی ادامه یابد و گواهی مذکور صادر شود و یا آنکه این پروندهها باید با صدور قرار عدم صلاحیت به ادارات ثبت احوال ارسال شود؟

اولاً ،وفق ذیل ماده 26قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379مناط صلاحیت ،تاریخ تقدیم دادخواست است؛ مگر در موردی که خلاف آن مقرر شده باشد؛ در فرض سؤال ،مقرره قانونی صریحی مبنی بر عدم صلاحیت مراجع قضایی برای تداوم رسیدگی به درخواستهای صدور گواهی حصر وراثت پیش بینی نشده است و با فقدان چنین مقرره ای با توجه به ملاک ماده 26یادشده ،اصل بر صلاحیت این مراجع برای تداوم رسیدگی به پروندههای یادشده و اتخاذ تصمیم در این خصوص است. ثانیاً ،ماده 20آییننامه اجرایی بند »ث« ماده 113قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران )موضوع صدور گواهی انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال کشور( مصوب 1403/12/26هیأت وزیران که سازمان ثبت احوال کشور را مکلف کرده است در مورد اعلامیههای فوت صادر شده تا پس از اجرای قانون که به صدور گواهی انحصار وراثت منتهی نشده است ،ظرف بیست روز از تاریخ دریافت درخواست هر یک از وراث یا ذی نفعان یا دستور مرجع قضایی ،با رعایت ترتیب مقرر در این آیین نامه ،گواهی انحصار وراثت صادر کند ،نیز منصرف از پرونده های مفتوح نزد مراجع قضایی و صرفاً ناظر بر اعلامیه های فوتی است که به طرح درخواست از مرجع قضایی برای صدور گواهی حصر وراثت منجر نشده است؛ زیرا در ماده یادشده از شرط درخواست هر یک از وراث یا ذی نفعان و یا دستور مرجع قضایی به عنوان موجبات انحصاری صدور گواهی حصر وراثت توسط ادارات ثبت احوال یادشده است و در مورد پروندههای مفتوح نزد مراجع قضایی درخواست ابتدایی وراث یا ذینفع برای صدور گواهی از سوی سازمان ثبت احوال کشور منتفی است و این درخواست یک بار از مرجع قضایی صورت گرفته که به تشکیل پرونده منجر شده است؛ همچنین فرض صدور دستور از سوی مرجع قضایی در چنین پروندههایی منتفی است. بر این اساس و با توجه به مراتب پیشگفته ،درخواستهای صدور گواهی حصر وراثت که پیش از تاریخ 1404/5/3در دفاتر خدمت الکترونیک قضایی به ثبت رسیده است ،در مرجع صالح قضایی رسیدگی میشود و در این موارد ،صدور قرار عدم صلاحیت و ارسال پرونده نزد واحدهای ثبت احوال کشور فاقد وجاهت قانونی است. فریده شکری معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه