نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۲۰۶

آیا دادگاه میتواند حکم صادره از مرجع همعرض خود را قرار توصیف کند؟ برای مثال ،در پروندهای که در مرجع دیگری مطرح بوده است ،خواهان پیش از جلسه اول رسیدگی طی لایحهای و در صورتجلسه شورای حل اختلاف با اعلام رضایت ،مختومه شدن پرونده را درخواست کرده؛ اما پس از ارجاع به دادگاه ،مرجع رسیدگیکننده بدون تشکیل جلسه رسیدگی در وقت فوقالعاده به استناد ماده 1257قانون مدنی حکم بر بیحقی وی صادر نموده است؛ در حالی که به نظر میرسد از موارد صدور حکم ماهوی نبوده است؟ آیا در چنین فرضی دادگاه دیگری میتواند این رأی را قرار تلقی کرده و بر اساس آن ،در پرونده خود اتخاذ تصمیم نماید؟

اولاً ،استعلام دارای ابهام است؛ چنانچه مقصود استرداد دادخواست یا دعوا موضوع ماده 107قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379باشد ،علیالاصول دادگاه میبایست وفق ماده یادشده حسب مورد قرار مقتضی را صادر میکرد؛ اما صدور حکم بر بیحقی به استناد ماده 1257قانون مدنی؛ آنگونه که در فرض سؤال آمده است ،مؤید ورود ماهوی دادگاه به دعوا است. ثانیاً ،صرفنظر از ابهام و ایراد فوق ،در فرض سؤال که دادگاه دیگری که رأی دادگاه نخست در آن دادگاه ارائه شده است ،دادگاه رسیدگیکننده که هم عرض دادگاه صادرکننده حکم بر بی حقی بوده و این حکم به آن دادگاه ارائه شده است ،نمی تواند با اخذ ملاک از ترتیبات مقرر در ماده 403قانون یادشده ،حکم صادره را قرار تلقی کند. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه