استعلام
-1چنانچه در خصوص اتهام قتل عمدی در دادگاه کیفری یک و دیوان عالی کشور رأی برائت صادر شود ،آیا
اولیای دم میتوانند با تغییر عنوان بزه به تسبیب در قتل غیر عمدی بار دیگر طرح شکایت کنند؟ به عبارت دیگر،
آیا دادگاه کیفری یک مکلف به اصلاح عنوان اتهامی بوده و باید در خصوص شبهعمدی بودن قتل نیز اظهارنظر
میکرد؟
-2با توجه به دو وجهی بودن ماهیت دیه ،اعم از خسارت و مجازات ،خواهشمند است اعلام فرمایید:
آیا اعتبار امر مختوم موضوع بند »چ« ماده 13قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392منوط به طرح شکایت
کیفری است و یا آن که طرح موضوع در دادگاه حقوقی را نیز شامل می شود؟ چنانچه اولیای دم دعوای حقوقی
مطالبه دیه بابت قتل غیر عمدی ناشی از عدم رعایت نظامات را مطرح کنند و پس از رسیدگی در دادگاه حقوقی
و صدور حکم بر بیحقی و تأیید آن توسط دادگاه تجدید نظر ،بار دیگر همان عنوان را در قالب شکایت کیفری
ارائه کنند ،آیا دادگاه کیفری مکلف به رسیدگی است؟
-3چنانچه در دادگاه بخش پرونده مرگ مشکوک مطرح شود و پس از وصول نظریه پزشکی قانونی علت مرگ،
خودکشی یا فوت طبیعی اعلام شود ،آیا رئیس دادگاه بخش باید رأساً قرار منع تعقیب صادر کند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1باتوجه به ماده 280و تبصره 2ماده 314قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392در صورتی که دادگاه
کیفری یک اصل قتل و توجه اتهام به متهم را احراز کند؛ اما نوع قتل را غیر عمد تشخیص دهد ،با اصلاح و
تفهیم عنوان مجرمانه ،در مورد قتل غیر عمد حکم مقتضی صادر میکند؛ بر این اساس ،در فرض سؤال ،چنانچه
دادگاه درباره غیرعمدی بودن آن حکم صادر نکرده باشد ،این امر مانع شکایت اولیای دم مقتول و مطالبه دیه
نیست.
-2چنانچه اولیای دم در قتل غیر عمدی ابتدا بدون طرح شکایت کیفری و با تقدیم دادخواست برای مطالبه دیه
به دادگاه حقوقی مراجعه کنند و حکم بر بیحقی آنان صادر و توسط دادگاه تجدید نظر قطعی شود ،به استناد
ماده ،16بند »چ« ماده 13قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و بند 6ماده 84قانون آیین دادرسی
دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379مطالبه دیه در مراجع کیفری منتفی است.
-3در فرض سؤال که ناظر به مرگ های مشکوک است و احتمال وقوع قتل عمدی وجود دارد ،به استناد مواد
337 ،126و 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392انجام تحقیقات مقدماتی باید توسط قاضی دادگاه
بخش به جانشینی بازپرس انجام شود.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه