نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۱۷۴

همانگونه که مستحضرید یکی از اهداف قانونگذار در ماده 86قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392در خصوص موضوع کیفرخواست به صورت شفاهی ،تسریع در امر رسیدگی و کاهش اطاله دادرسی است؛ در پروندهای با رعایت شرایط مقرر در این ماده شرکت توزیع نیروی برق علیه سارقی شکایتی مبنی بر سرقت سیم و کابل مربوط به تجهیزات برق مطرح و متهم نیز در شعبه دادیاری به سرقت اقرار کند؛ اما نماینده اداره برق در جلسه حضور ندارد و دادیاری پس از اخذ اظهارات متهم و اقرار وی به رفتار مجرمانه ،با انجام اقدامات مربوط به کیفرخواست شفاهی ،مراتب را فوراً به دادگاه صالح )دادگاه کیفری دو( اعلام و متهم را به همراه مأمور بدرقه تحتالحفظ به دادگاه اعزام میکند؛ دادگاه به علت عدم حضور نماینده شرکت توزیع برق به عنوان شاکی پرونده به همراه متهم ،پرونده را به دادسرا عودت و مقرر میکند به سبب عدم حضور نماینده شاکی ،موجبات رسیدگی با صدور کیفرخواست شفاهی فراهم نیست و پرونده با صدور کیفرخواست کتبی به دادگاه ارسال شود. نظر به اینکه قانونگذار در ماده 86قانون یادشده از عبارت »در صورت حضور شاکی« استفاده کرده است و نه از عبارت »در صورت وجود شاکی« ،آیا در فرض سؤال ،اقدام دادگاه دارای وجاهت قانونی است یا دادگاه ،صرف نظر از حضور یا عدم حضور شاکی و به صرف کیفرخواست شفاهی ،مکلف به رسیدگی است؟

اولاً ،اظهار نظر راجع به صحت و یا سقم آراء مراجع قضایی ،از حیطه وظایف این اداره کل خارج است. ثانیاً ،از مفاد مواد 2و 6قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392راجع به تضمین حقوق اصحاب دعوای کیفری و صدر و ذیل عبارت به کار رفته در ماده 86این قانون و بند »پ« مواد 335و 359قانون پیشگفته که مشعر به اصل ترافعی بودن رسیدگی دادگاه است ،چنین مستفاد است که از شرایط کیفرخواست شفاهی )بیان ادعای شفاهی دادستان در دادگاه موضوع ماده 86و بند »پ« ماده 335قانون یادشده( ،از جمله این است که اصحاب پرونده کیفری یعنی شاکی و متهم هر دو حاضر باشند. شایسته ذکر است؛ در فرض گذشت شاکی و یا فقدان شاکی خصوصی ،لزوم حضور شاکی سالبه به انتفاء موضوع است. بر این اساس ،چنانچه دادگاه معتقد باشد که شرایط کیفرخواست شفاهی وجود ندارد ،دادسرا مکلف به پیروی از تصمیم دادگاه است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه