نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۱۳۳

چنانچه تاجر ورشکسته ای که برای او مدیر تصفیه تعیین شده است ،پس از تعیین مدیر تصفیه سفیه شود ،اولاً، با توجه به اینکه امور مالی این فرد توسط مدیر تصفیه انجام میپذیرد و یا در حال انجام است ،آیا باید برای او قیم نیز تعیین شود؟ ثانیاً ،آیا در چنین فرضی تداخل بین وظایف قیم و مدیر تصفیه امری متصور است؟ به عنوان مثال ،آیا برای پرداخت نفقه یا بدهی تاجری که سفیه شده است ،مستلزم اجازه دادستان است و یا آنکه ،مدیر تصفیه رأساً میتواند اقدام کند؟

1و -2اولاً ،محدودیتهای مقرر قانونی برای تاجر ورشکسته؛ از جمله به شرح مذکور در مواد 418و 419 قانون تجارت مصوب 1311و مواد 14 ،13و 15قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب ،1318به منظور حمایت از حقوق طلبکاران و رعایت اصل تساوی بین آنان است؛ اما محدودیتهای مقرر برای محجورین به شرح مذکور در مواد 212و 213قانون مدنی ،با هدف حمایت از حقوق محجورین وضع شده است. ثانیاً ،محدودیتهای مقرر قانونی برای تاجر ورشکسته ،صرفاً در خصوص اموال و حقوق مالی وی است؛ به همین سبب تاجر ورشکسته در امور غیر مالی خود فاقد محدودیت است؛ در حالی که صغار و مجانین در امور غیر مالی خود نیز دارای محدودیتهای مقرر قانونی هستند؛ همچنانکه ،نکاح مجنون و یا طلاق زوجه وی توسط قیم و حسب مورد به پیشنهاد و یا اجازه دادستان صورت میگیرد) .ماده 88قانون امور حسبی مصوب .(1319 ثالثاً ،دخالت و اقدام مدیر تصفیه یا اداره تصفیه امور ورشکستگی در مورد اموال و حقوق مالی تاجر ورشکسته، صرفاً در حدود مقرر قانونی است و قوانین و مقررات حاکم بر موضوع ،نافی احکام و مقررات عام و آمره راجع به حجر و تعیین قیم برای محجورین نیست؛ به همین سبب در اجرای ماده 447قانون تجارت مصوب 1311و ماده 16و ذیل ماده 21قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب ،1318در فرض سؤال نفقه عادلانه تاجر ورشکسته و افراد واجبالنفقه وی و مستثنیات دین در اختیار قیم تاجر سفیه قرار داده میشود. رابعاً ،قانون تجارت مصوب 1311و قا نون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب 1318و آییننامههای آن با این که در مقام بیان بوده؛ اما نقشی برای دادستان مبنی بر حضور ،دخالت و یا نظارت بر عملکرد مدیر تصفیه و یا اداره تصفیه امور ورشکستگی پیشبینی نکرده است .ماده 12این قانون نیز که در موارد سکوت به قانون تجارت ارجاع داده است ،ناظر بر وظایف اداره کل تصفیه امور ورشکستگی است و نه حضور یا دخالت دادستان بر عملکرد این اداره؛ هرچند در خصوص نفقهای که مدیر تصفیه یا اداره تصفیه امور ورشکستگی در اجرای ماده 21قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب 1318در اختیار قیم ورشکسته سفیه قرار میدهد ،قیم باید وفق ماده 82قانون امور حسبی مصوب 1319اقدام و در اجرای ماده 1244قانون مدنی ،حساب تصدی خود را به مدعیالعموم )دادستان( یا نماینده او بدهد. فریده شکری معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه