استعلام
-1با توجه به بند »پ« ماده 14قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و قرارگیری دیه در اقسام مجازات ،چنانچه
دادگاه در راستای تبصره یک ماده 85قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392دفاع ورثه مرتکب را اخذ کند ،آیا
باید پس از تشکیل جلسه رسیدگی ،قرار تأمین کیفری متناسب با میزان دیه نسبت به آنان صادر یا آنکه ورثه را بلاقید
آزاد کند؟
-2با توجه به حکم ماده 215قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و لزوم تعیین تکلیف نسبت به وسیله ارتکاب جرم
که در حین رسیدگی کشف شده است ،تکلیف مرجع رسیدگیکننده نسبت به چاقو ،قمه و پنجه بوکس کشفشده از
متهمان ،معدوم سازی اشیاء مذکور است و یا ضبط این اشیاء؟ در فرض اخیر ،ضبط در حق چه مرجعی و چگونه باید
صورت گیرد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1مسؤولیت عاقله مرتکب به پرداخت دیه ،ناشی از قانون و یک حکم تکلیفی است ،نه ناشی از جرم یا مسؤولیت
جزایی؛ بنابراین در مواردی که حسب وجود دلایل ،برای مقام قضایی مشخص شود که جنایت ارتکابی مشمول عنوان
خطای محض است و مسؤولیت پرداخت دیه متوجه عاقله است ،مطابق تبصره 2ماده 85قانون آیین دادرسی کیفری
مصوب 1392رفتار میشود و »تفهیم اتهام و اخذ تأمین کیفری از عاقله« فاقد وجاهت قانونی است.
-2اموال و اشیاء مذکور در استعلام )چاقو ،قمه و (...که مورد استفاده در ارتکاب جرم قرار گرفته است با توجه به ماده
215قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و ماده 148قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392به دستور دادگاه
رسیدگیکننده به جرم ،ضبط میشود؛ زیرا آلات و ادواتی که »فاقد کاربری مجاز« باشند مانند »مشروبات الکلی« معدوم
میشوند؛ در حالیکه وسایل مندرج در استعلام را میتوان در غیر موارد جرم نیز استفاده نمود .در مواردیکه دادگاه
کیفری حکم به ضبط این اشیاء را صادر کند ،با عنایت به مواد 32 ،1و 37قانون تأسیس سازمان جمعآوری و فروش
اموال تملیکی مصوب 1370باید تحویل این سازمان شود.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه