نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۱۱۴

زوجه دعوای مطالبه مهریه به طرفیت زوج مطرح نموده و پس از صدور حکم قطعی محکومیت زوج و پذیرش اعسار وی و تقسیط محکوم به و قطعیت آن ،پدر زوج فوت می کند و زوج برای جلوگیری از توقیف سهمالارث خود توسط زوجه ،یک فقره چک در وجه یکی از همکاران خود صادر می کند و دارنده چک از طریق اجرای ثبت ،سهمالارث زوج را توقیف میکند .آیا رفتارهای ارتکابی زوج و همکار وی در قبال زوجه ،واجد وصف کیفری است؟ در صورت جرم بودن ،مشمول کدام یک از عناوین مجرمانه است؟

در فرض پرسش که پس از صدور حکم اعسار به تقسیط محکومبه )مهریه( ،به لحاظ فوت پدر زوج و حصه وی از ترکه ،محکومعلیه توان پرداخت محکومبه را دارد؛ اما به منظور فرار از پرداخت محکومبه ،اقدام به صدور چک به صورت غیر واقعی و تحویل آن به شخص ثالث نموده و این شخص به عنوان دارنده چک از طریق اداره اجرای ثبت ،سهم الارث زوج را توقیف کرده است ،با لحاظ رأی وحدت رویه شماره 774مورخ 1398/1/20 هیأت عمومی دیوان عالی کشور ،رفتار زوج و شخص ثالث تا زمانی که عملیات اجرایی ثبت پایان نپذیرفته و اموال توقیفی به شخص ثالث منتقل نشده باشد ،در حد شروع به جرم بوده و با عنایت به مجازات قانونی بزه مذکور در ماده 21قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب ) 1394بزه فرار از پرداخت دین( که درجه شش میباشد ،شروع به جرم مذکور با لحاظ ماده 122قانون مجازات اسلامی مصوب 1392قابل تعقیب و مجازت نیست؛ اما این امر مانع از درخواست زوجه )محکوملها( به حبس زوج )محکومعلیه( وفق ماده 18قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394نخواهد بود .بدیهی است چنانچه سهمالارث زوج به میزانی باشد که بهرغم توقیف شخص ثالث ،مازاد آن کفاف پرداخت محکومبه را بنماید ،موضوع اساساً از شمول ماده 21 قانون اخیرالذکر خارج است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه