استعلام
با توجه به نظریات متعدد آن اداره کل در خصوص صلاحیت دادسرا در رسیدگی به جرایم درجه هفت و هشت )که
در صلاحیت دادگاههای صلح میباشد( در صورتی که با جرایم درجه یک الی شش توأم باشد:
الف -چنانچه دادسرا در خصوص جرایم درجه یک الی شش حسب مورد قرار منع موقوفی یا ترک تعقیب صادر
نماید ،آیا دادسرا میتواند در این مرحله نسبت به جرایم درجه هفت و هشت ،قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه
صلح صادر نماید؟
ب -چنانچه پاسخ این است که صلاحیت دادسرا در این مرحله نیز همچنان پابرجاست ،اگر دادسرا نسبت به جرایم
درجه هفت و هشت کیفرخواست یا قرار منع تعقیب صادر نماید ،کیفرخواست و اعتراض به قرار منع تعقیب در کدام
دادگاه مورد رسیدگی قرار میگیرد؛ دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به جرم درجه یک الی شش را داشته است و یا
دادگاهی دیگر؟ تالیفاسدی که برخی قضات که عقیده مخالف در خصوص عدم صلاحیت دادسرا در وضعیتی که
نسبت به جرایم درجه یک الی شش قرار منع تعقیب صادر میشود ،دارند این است که به طور مثال در رسیدگی به
جرم قتل عمدی و رانندگی بدون گواهینامه ،چنانچه نسبت به قتل عمدی ،قرار منع تعقیب صادر شود ،در رسیدگی
به کیفرخواست رانندگی بدون گواهینامه ،دادگاه کیفری یک را صالح بدانیم.
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،چنانچه شخصی متهم به ارتکاب جرائم متعدد باشد که با توجه به درجه یا نوع جرم ارتکابی )بندهای 9و 10
ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب (1402به برخی از آنها به صورت مستقیم در دادگاه صلح رسیدگی
شود؛ اما رسیدگی به جرائم دیگر مستلزم انجام تحقیقات مقدماتی در دادسرا و سپس طرح در دادگاه کیفری صالح
باشد؛ از آنجا که تفاوت صلاحیت بین این مراجع ،تفاوت در صلاحیت ذاتی محسوب نمی شود و همچنین با توجه
به ضرورت رسیدگی توأم به اتهامات متعدد متهم در دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به جرم مهمتر را دارد )موضوع
ماده 313قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،(1392همچنین با لحاظ استثنایی بودن واگذاری امر تحقیقات
مقدماتی به دادگاه صلح و با هدف پیشگیری از عواقب و آثار بعدی؛ از جمله تشکیل پروندههای متعدد برای متهم
واحد و ضرورت اعمال مقررات تعدد جرم ،تحقیقات م قدماتی تمام این جرائم ابتدا در دادسرا انجام میشود و پس
از صدور کیفرخواست ،به منظور رسیدگی توأم به تمام جرائم ارتکابی ،پرونده نزد مرجعی که برای رسیدگی به جرم
مهمتر صلاحیت دارد ،ارسال میشود.
ثانیاً ،در صورتی که عناوین کیفری متعدد )اعم از تعدد مادی یا معنوی( در پرونده مطرح باشد و برخی از جرایم
درجه هفت و هشت باشد که مطابق ماده 340قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و تبصره یک ماده 12
قانون شورای حل اختلاف مصوب ،1402باید به طور مستقیم در دادگاه مطرح شود و برخی دیگر جرم تعزیری
درجه شش و بالاتر باشد که انجام تحقیقات مقدماتی آن به عهده دادسرا است ،با توجه به لزوم رسیدگی توأمان به
اتهامات متهم و ضرورت صدور قرار تأمین کیفری واحد نسبت به متهم مطابق مواد 218و 313همین قانون و با
عنایت به این که مطابق مواد 22و 64و 92قانون یادشده ،اصولاً انجام تحقیقات مقدماتی کلیه جرایم از وظایف
دادسرا است و انجام این تحقیقات از سوی دادگاه تنها در موارد مصرح نظیر مواد 340 ،306و تبصره یک ماده
285قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و تبصره یک ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402
و به طور استثنایی از سوی دادگاه صورت میپذیرد ،بنا به مراتب فوق و با عنایت به صدر تبصره یک ماده 81
قانون آیین دادرسی کیفری ،رسیدگی به جرایم مذکور در مرحله تحقیقات مقدماتی باید به صورت توأمان در دادسرا
انجام شود و موجب قان ونی جهت تفکیک پرونده و اظهار نظر نهایی نسبت به اتهامات درجه شش به بالا و ارسال
بخشی از آن که جرم تعزیری درجه هفت یا هشت محسوب می شود به دادگاه صالح برای رسیدگی مستقیم وجود
ندارد.
ثالثاً ،با عنایت به ماده 313و تبصرههای 1و 2ماده 314قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392در فرض
مطروحه که متهم به اتهام قتل عمدی و رانندگی بدون گواهینامه رسمی تحت تعقیب کیفری واقع و در خصوص اتهام
قتل عمدی قرار منع تعقیب و در خصوص اتهام رانندگی بدون گواهینامه رسمی قرار جلب به دادرسی صادر شده
است ،با لحاظ اتهامات مطروحه و ایجاد صل احیت برای دادگاه کیفری یک در خصوص اتهام قتل عمدی) ،قابلیت
اعتراض به قرار منع تعقیب در این دادگاه( ،رسیدگی به اتهام دیگر )رانندگی بدون گواهینامه رسمی( که منتهی به
صدور قرار جلب به دادرسی شده است نیز با دادگاه کیفری یک خواهد بود.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه