نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۹۹۳

آیا در جرایم مشهود در ایام تعطیل نسبت به مرتکبان زیر هجده سال )طفل و نوجوان( با رعایت حداکثر مدت 24 ساعت ،نگهداری تحتالحفظ نزد ضابطین قضایی امکانپذیر است؟ آیا میتوان از ظرفیت مددکاری اجتماعی موضوع ماده 40قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399در سپردن نوجوانان به بهزیستی در بدو دستگیری و تحویل به مددکاری اجتماعی جهت انجام تحقیقات مقدماتی از نوجوانان با رعایت حداکثر 24ساعت اقدام نمود؟

اولاً ،مطابق نص تبصره 2ماده 285قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392در جرایم مشهود هرگاه مرتکب، طفل یا نوجوان باشد ،ضابطان دادگستری مکلفند نسبت به حفظ آلات ،ادوات ،آثار ،علائم و دلایل جرم اقدام نمایند؛ لکن اجازه تحقیقات مقدماتی از طفل یا نوجوان را ندارند و در صورت دستگیری وی موظفند متهم را به دادسرا یا دادگاه اطفال و نوجوانان تحویل دهند و انقضاء وقت اداری و یا تقارن دستگیری با ایام تعطیل مانع از رجوع به دادسرا یا دادگاه اطفال و نوجوانان نیست .بر این اساس و با عنایت به این که تحت نظر قرار دادن به عنوان یک اقدام سالب آزادی ،امری استثنایی و خلاف اصل است و لحاظ افتراقی بودن تحقیقات مقدماتی جرایم اطفال و نوجوانان )در ذیل فصل نهم قانون پیشگفته( از تحقیقات مقدماتی جرایم بزرگسالان و حکم خاص تبصره 2ماده 285قانون پیشگفته ،تحت نظر قرار دادن اطفال و نوجوانان نزد ضابطان فاقد وجاهت قانونی است. ثانیاً ،قطع نظر از سالبه به انتفاء موضوع شدن قسمت دوم سؤال به لحاظ پاسخ قسمت اولاً ،محل اعمال و اجرای ماده 40قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ) 1399مبنی بر محول کردن انجام تحقیقات مقدماتی درباره وضعیت جسمی ،روحی و روانی طفل یا والدین ،اولیاء و یا سرپرستان قانونی او ،وضع خانوادگی و محیط سکونت ،اشتغال و تحصیل با در نظر گرفتن غبطه و مصلحت طفل یا نوجوان به مددکاران اجتماعی( با عنایت به سیاق ماده و به قرینه ماده 287قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و مواد 33 ،32و بند »پ« ماده 42 و 44قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ،منصرف از موارد دستگیری در جرایم مشهود است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه