استعلام
-1چنانچه بدهکار و یا وارد کننده خسارت فردی صغیر باشد ،خواهان باید به طرف چه شخصی طرح دعوا کند؟
چه شخصی باید محکوم به پرداخت شود و قرار تأمین خواسته باید در خصوص اموال چه شخصی صادر شود؟
-2چنانچه با محاسبه خسارت دادرسی؛ اعم از هزینه دادرسی ،حقالوکاله وکیل و کارشناسی ،میزان خواسته از
یک میلیارد ریال تجاوز کند ،دعوا در صلاحیت دادگاه حقوقی است و یا دادگاه صلح؟ چنانچه میزان خواسته دقیقاً
مبلغ یک میلیارد ریال باشد ،دعوا در صلاحیت چه دادگاهی است؟
-3با توجه به اینکه در ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402عبارت »حوزههای قضایی« ذکر شده
است ،چنانچه دادگاه حقوقی در یک حوزه قضایی قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه صلح صادر کند ،آیا
دادگاه صلح مکلف به تبعیت است و یا آنکه باید برای حل اختلاف پرونده را نزد دادگاه تجدید نظر ارسال کند؟
-4چنانچه دادگاه پس از تشکیل جلسه رسیدگی ،قرار عدم صلاحیت محلی صادر کند ،آیا دادگاه بعدی میتواند
با توجه به جلسه رسیدگی سابق رأی صادر کند و یا آنکه باید وقت رسیدگی تعیین کند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اولاً ،در فرض سؤال که بدهکار و یا واردکننده خسارت فردی صغیر است ،چنانچه مقصود آن است که در دعوای
مربوط به مطالبه طلب یا خسارت و یا صدور قرار تأمین خواسته ،در ستون مربوط به درج مشخصات خوانده نام
چه کسی باید درج شود ،با توجه به ماده 52قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب
،1379باید علاوه بر نام محجور حسب مورد نام ولی یا قیم او نیز با تصریح به سمت وی در این ستون درج شود.
ثانیاً ،از آنجا که وفق مواد 1214 ،1212 ،958 ،956و 1217قانون مدنی صغار متمتع از حقوق مدنی؛ از جمله
مالکیت بر اموالاند و شخصیت آنها مستقل از شخصیت ولی قهری است و صرفاً به لحاظ حجر ممنوع از تصرف در
اموال خود هستند و با توجه به اینکه وفق ماده 1216همین قانون در صورت ورود ضرر از ناحیه صغیر ،مجنون و
یا غیر رشید خود این اشخاص ضامن هستند ،در فرض سؤال حکم به محکومیت صغیر باید صادر شود؛ اما با لحاظ
رأی وحدت رویه شماره 30مورخ 1364/10/3هیأت عمومی دیوان عالی کشور و تبصره 2ماده 1210قانون
مدنی ،محکومبه باید توسط نماینده قانونی محکومعلیه از محل اموال وی پرداخت شود.
-2مناط صلاحیت محاکم صلح اصل خواسته است و چنانچه با لحاظ نصاب این محاکم موضوع بند یک ماده 12
قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402اصل خواسته در صلاحیت محاکم صلح باشد؛ اما با لحاظ خسارات
دادرسی مورد مطالبه ،زاید بر صلاحیت محاکم صلح باشد ،خسارات دادرسی ادعایی در صلاحیت محاکم صلح
تأثیری ندارد.
-3با توجه به اینکه به موجب بند یک ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1402دعاوی مالی تا نصاب
یک میلیارد ریال در صلاحیت دادگاههای صلح میباشد و نظر به اینکه غایت داخل در مغیا محسوب میشود،
رسیدگی به دعوای با خواسته یک میلیارد ریال یا تقویم شده به این مبلغ نیز در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد.
-4با توجه به حکم مقرر در بند »الف« تبصره 4ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402مبنی بر
اینکه» :در مورد دادگاههای صلح واقع در حوزههای قضایی شهرستانهای یک استان و نیز اختلاف بین دادگاه صلح
و دادسراها یا دادگاه های حقوقی یا کیفری یا بخش حوزه قضایی یک استان ،حل اختلاف با دادگاه تجدید نظر آن
استان است« ،در فرض حدوث اختلاف بین دادگاه صلح و دادگاه حقوقی واقع در یک حوزه قضایی ،دادگاه صلح
الزامی به تبعیت از دادگاه حقوقی ندارد و حل اختلاف با دادگاه تجدید نظر همان استان است.
-5اقدامات و تحقیقات صورت گرفته توسط دادگاهی که قرار عدم صلاحیت محلی صادر کرده است ،علیالاصول
دارای اعتبار است؛ مگر آنکه به تشخیص دادگاه صالح بعدی ،اقدامات و تحقیقات دیگری برای رسیدگی ضرورت
داشته باشد که در این صورت تشکیل جلسه رسیدگی از سوی دادگاه اخیر برای اتخاذ تصمیم بعدی ضروری است.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه