نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۹۷۶

-1آیا دعاوی به خواسته اجرتالمثل ایام تصرف ،مطالبه خسارت و دعاوی مشابه که خواسته در زمان تقدیم دادخواست مشخص نمیباشد و خواهان دعوی را وفق بند 14ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی مطرح میکند ،از ابتدا قابل طرح در دادگاه صلح است؟ -2در صورت طرح این قسم دعاوی در محاکم عمومی حقوقی و ارجاع به کارشناس و تعیین خواسته به مبلغ کمتر از یکصد میلیون تومان ،آیا محاکم عمومی حقوقی باید پرونده را با صدور قرار عدم صلاحیت نزد دادگاه صلح ارسال کنند و یا آنکه باید در ماهیت قضیه تصمیم مقتضی اتخاذ نمایند؟

1و -2اولاً ،صرف نظر از آنکه شمول بند 14ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی ،نسبت به فرض سؤال )مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف و یا مطالبه خسارت( قابل مناقشه است و تعیین خواسته و تقویم آن با درخواست تأمین دلیل و اخذ نظر کارشناس پیش از طرح دعوا از سوی خواهان امکان پذیر است ،چنانچه موضوع مشمول بند 14ماده 3قانون یاد شده باشد، برای رسیدگی توسط دادگاه صلح تا پیش از مشخص شدن میزان دقیق خواسته منعی وجود ندارد؛ زیرا صلاحیت محاکم صلح نسبت به محاکم عمومی حقوقی از نوع صلاحیت نسبی است و نه ذاتی و همچنان که قانونگذار برای دادگاه صلح رسیدگی به دعوای خارج از نصاب را تجویز نکرده است ،به صورت ضمنی دادگاه عمومی حقوقی را نیز از رسیدگی به دعاوی داخل در نصاب مقرر برای صلاحیت دادگاه صلح منع کرده است و در خصوص موارد مشمول بند 14ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی ،هیچیک از محاکم عمومی حقوقی و یا صلح نسبت به دیگری اولویت خاصی ندارند و حسب مورد پس از مشخص شدن میزان دقیق خواسته ،مطابق عمومات مرجع صالح تعیین میشود. ثانیاً ،در صورت طرح این دعوا در دادگاه حقوقی ،چنانچه پس از جلب نظر کارشناس مشخص شود ارزش خواسته کمتر از یک میلیارد ریال است ،با توجه به صلاحیت نسبی دادگاه حقوقی و با رعایت بند یک ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف ،دادگاه حقوقی صلاحیت رسیدگی ندارد و پرونده با صدور قرار عدم صلاحیت نزد دادگاه صلح ارسال میشود. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه