استعلام
نظر به اینکه دادگاههای صلح به صورت مستقیم صلاحیت رسیدگی به جرایم درجه هفت و هشت )تصرف عدوانی
و غیره( و جرایم مربوط به حوادث ناشی از کار و تصادفات را دارند و به این موضوعات مانند سابق در دادسرا
رسیدگی نمیشود و تحت نظارت دادستان نمیباشند و رسیدگی به آنها به مانند دادگاه عمومی بخش است،
خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1چنانچه در وقت کشیک )خارج از وقت اداری( یکی از جرایم فوق واقع شود ،آیا رئیس شعبه اول دادگاه
صلح باید دستورات لازم را صادر و به مانند دادستان یا کشیک تعیین شده از سوی وی یا رئیس دادگاه عمومی
بخش ،عنداللزوم در خصوص متهم تعیین تکلیف نماید؟
-2آیا رئیس دادگستری شهرستان که محاکم صلح تحت مدیریت ایشان است ،به مانند رئیس دادگاه عمومی
بخش یا دادستان در جرایم فوق صلاحیت صدور دستورات اولیه را در وقت اداری یا کشیک )خارج از وقت
اداری( در موارد فوریتدار به ضابطان دادگستری دارد؟ در صورتی که رئیس دادگستری چنین صلاحیتی ندارد،
چه کسی صلاحیت صدور دستورات اولیه فوریتدار در وقت اداری و یا وقت کشیک را دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
1و -2اولاً ،با توجه به اینکه مطابق تبصره یک ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402جرایم
موضوع بندهای 9و 10ماده پیشگفته مستقیماً در دادگاه صلح رسیدگی میشود و از آنجا که اتخاذ تصمیم در
موارد فوری از قبیل »تعیین تکلیف متهمان و محکومان تحت نظر و جلبشده در جرایم مذکور« ضرورت دارد
و با عنایت به بند 2ماده یک دستورالعمل فوریتهای قضایی و نحوه عملکرد واحد کشیک مصوب ،1395/10/4
تعیین قاضی کشیک برای رسیدگی به امور فوری خارج از وقت اداری و ایام تعطیل دادگاه صلح لازم است.
ثانیاً ،از ماده 4قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402و ماده 20آییننامه اجرایی این قانون مصوب
) 1403/3/16مبنی بر ریاست و نظارت رئیس حوزه قضایی شهرستان بر دادگاه صلح( و ماده 15قانون یادشده
)مبنی بر امکان اتخاذ تصمیم در خصوص امور فوری و لحاظ ترتیباتی برای حفظ ادله جرم ،جلوگیری از فرار
متهم توسط مقام ارجاع پیش از ارجاع به شعبه و ثبت آن( و ماده 8دستورالعمل فوریتهای قضایی و نحوه
عملکرد واحد کشیک مصوب ، 1395/10/4چنین مستفاد است که در صورت عدم ایجاد واحد کشیک مربوط
به دادگاههای صلح )به شرح مقرر در بند پیشگفته( و عدم دسترسی به دادرس دادگاه ذیربط در وقت اداری و
همچنین در موارد و در حدود مقرر در ماده 15قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1402رئیس شعبه اول
دادگاه صلح دستورات لازم را صادر میکند و در موارد عدم دسترسی ،رئیس دادگستری شهرستان )رئیس حوزه
قضایی( در خصوص موارد و پروندههای فوریتدار؛ از قبیل تعیین تکلیف متهمان و محکومان تحت نظر و
جلبشده ،تصمیم مقتضی اتخاذ میکند.
فریده شکری
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه