نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۸۲۷

در پی درخواست اعاده دادرسی محکومعلیه به اتهام اخلال کلان در نظام اقتصادی در دادگاه انقلاب اسلامی فردی محکوم شده است .هیأت شعبه رسیدگی کننده به درخواست تجویز اعاده دادر سی در دیوان عالی کشور در دادنامه صادره اعلام می فرمایند که با توجه به آن که بر آن شعبه معلوم شده که موضوع اتهام از شمول ماده یک و 2قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور خارج است و فقط تحت عنوان تحصیل مال از طریق نامشروع قابل تعقیب است ،در نتیجه پرونده را جهت رسیدگی به دادگاه کیفری یک ارجاع مینمایند .شعبه دادگاه کیفری یک با توجه به ماده 476قانون آیین دادرسی کیفری و اینکه نوع اتهام مندرج در کیفرخواست و عنوان اتهامی مورد حکم محکومیت دادگاه ،اخلال در نظام اقتصادی کشور بوده و در تبصره 6ماده 2قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور رسیدگی به این جرم در صلاحیت ذاتی دادگاه انقلاب دانسته شده است ،رسیدگی به اعاده دادرسی را در صلاحیت دادگاه همعرض دادگاه صادر کننده حکم )دادگاه انقلاب( دانسته و قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه انقلاب صادر کرده است. -1آیا شعبه دیوان عالی کشور به جز مواردی که در ماده 476قانون آیین دادرسی تعیین شده )رد یا تجویز اعاده دادرسی و ارجاع رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض در فرض تجویز اعاده دادرسی( میتواند پرونده را به دادگاه غیر همعرض ارجاع کند؟ به عبارتی ،آیا ارجاع به شعبه همعرض یک مقرره آمره است و یا اینکه میتوان بر خلاف آن نیز عمل کرد؟ -2آیا تغییر عنوان مجرمانه به عنوان اخف در هنگام رسیدگی به درخواست تجویز اعاده دادرسی در شعبه دیوان عالی کشور و در نتیجه تغییر صلاحیت ذاتی دادگاه بر مبنای عنوان تغییر یافته اخیر در قانون آیین دا درسی کیفری تجویز شده است؟

در مواردی که دیوان عالی کشور به استناد قسمت اخیر بند »چ« ماده 474قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392مجازات مورد حکم را به علت عدم تعیین عنوان مجرمانه صحیح )مثلاً جرم اخلال در نظام اقتصادی را تحصیل مال از طریق نامشروع تشخیص دهد( بیش از مجازات مقرر قانونی بداند و اعاده دادرسی را تجویز کند، برابر ماده 476همان قانون ،رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض دادگاه صادرکننده حکم قطعی محول میشود و چنانچه دادگاه همعرض ،اعاده دادرسی را بپذیرد با نقض رأی اعادهخواسته ،مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه کیفری صالح مینماید. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه