نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۷۹۸

اولاً ،چنانچه پس از صدور حکم قطعی ،با اقرار بعدی اتیانکننده سوگند )محکومله( کذب بودن سوگند وی اثبات شود ،آیا این امر از جهات اعاده دادرسی مدنی تلقی میشود؟ ثانیاً ،چنانچه پاسخ مثبت است ،آیا شامل تمامی اقسام سوگند؛ اعم از سوگند بتی ،تکمیلی ،استظهاری و نفی علم میشود و یا آنکه حکم قضیه متفاوت است و فقط شامل سوگند بتی است؟

اولاً ،حیله و تقلب موضوع بند 5ماده 426قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379هر فعل متقلبانه ای است که از سوی یکی از طرفین دعوا به منظور فریب دادرس و در جهت کسب رأی به نفع خود انجام می شود؛ از جهت مصداقی نیز جنبه عرفی دارد و هر فعلی که عرفاً فریب محسوب شود و در حکم دادگاه مؤثر باشد ،از مصادیق حیله و تقلب محسوب می شود؛ بر این اساس ،هر چند استفاده از سند مجعول و یا شهادت کذب از مصادیق بارز حیله و تقلب است؛ منحصر به این موارد نبوده و سوگند کذب نیز با توجه به تأثیر آن در صدور رأی میتواند فعل متقلبانه و حیله و تقلب محسوب شود؛ در نتیجه ،چنانچه پس از صدور حکم قطعی، کذب بودن سوگند محکومله به هر نحو؛ از جمله با اقرار وی ثابت شود ،مشمول عنوان حیله و تقلب مندرج در بند 5ماده یادشده قرار میگیرد .مفاد ماده 210قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392مبنی بر ترتیب اثر ندادن به سوگند دروغ نیز مؤید این دیدگاه است. ثانیاً ،با توجه به مراتب پیشگفته ،نوع سوگند؛ اعم از بتی ،تکمیلی و یا استظهاری بر موضوع تأثیری ندارد؛ زیرا در تمام موارد فوق ،سوگند مستند رأی دادگاه قرار میگیرد؛ اعم از آنکه به عنوان دلیل منحصر و یا تکمیل دلیل موجود و یا استظهار بر آن باشد .رأی وحدت رویه شماره 840مورخ 1402/9/21هیأت عمومی دیوان عالی کشور مؤید این دیدگاه است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه