استعلام
-1در صورت مفقودی چک توسط دارنده ،وی چگونه میتواند وجه چک را وصول کند؟
-2چنانچه دارنده در دادسرا شکایت مفقودی چک مطرح کند و دادسرا مفقودی چک را به بانک اعلام کند ،آیا
صادرکننده ملزم است بار دیگر در وجه طلبکار چک صادر کند؟ در صورت عدم همکاری صادرکننده ،دارنده چک
چگونه میتواند وجه آن را وصول کند؟
-3چنانچه چک در ید ثالث باشد ،وی چگونه میتواند با وصف مفقودی چک وجه آن را وصول کند؟ آیا میتواند
به صادرکننده رجوع کند؟ حق مراجعه وی تحت چه عنوانی است؛ مطالبه طلب یا مطالبه وجه چک؟
-4آیا پاسخ اعلامی برای هر یک از پرسشهای فوق در خصوص سفته نیز مصداق دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در فرض سؤال که دارنده چک را مفقود کرده است ،وفق مواد 261و 262قانون تجارت مصوب 1311و با
لحاظ ماده 314همین قانون ،دارنده فقط به موجب حکم دادگاه و پس از دادن ضامن می تواند وجه آن را مطالبه
کند .وی همچنین میتواند وفق ملاک مواد 341به بعد قانون یادشده یا در حدود ماده 14قانون صدور چک و
تبصرههای آن مصوب 1355با اصلاحات و الحاقات بعدی ،ابطال سند تجاری را از دادگاه صالح درخواست کند و
پس از اثبات ادعا و صدور حکم قطعی بر ابطال سند ،وجه آن را مطالبه کند.
-2اولاً ،بر خلاف آنچه در فرض سؤال آمده است ،در اجرای ماده 14و تبصره یک آن از قانون صدور چک مصوب
1355با اصلاحات و الحاقات بعدی ،دستوردهنده مسدودی چک ،دارنده ،صادرکننده و یا قائممقام قانونی آنها
است و دادگاه )مرجع قضایی( صرفاً گواهی تقدیم شکایت صادر میکند.
ثانیاً ،صرف صدور گواهی تقدیم شکایت از سوی مرجع قضایی و یا رسیدگی بعدی این مرجع و یا حتی صدور
قرار منع تعقیب در خصوص مفقودی چک به سبب فقدان دلیلی بر وقوع جرم ،موجب الزام صادرکننده بر صدور
چک جدید نیست و مطالبه وجه چک باید به ترتیب مذکور در بند یک صورت گیرد.
-3صرف اعلام مفقودی چک و اخذ دستور عدم پرداخت چک موضوع ماده 14قانون صدور چک مصوب 1355
با اصلاحات و الح اقات بعدی به تنهایی مانع استیفای حقوق دارنده )بعدی( چک نیست؛ مگر آنکه وفق ماده 321
قانون تجارت مصوب 1311چک ابطال شده باشد و یا آنکه در دادگاه رسیدگیکننده به دعوای مطالبه چک ثابت
شود که دارنده به رغم اطلاع از مفقودی چک نسبت به پذیرش آن و مطالبه وجه چک اقدام کرده است.
-4با توجه به مواد 309و 314قانون تجارت مصوب 1311مقررات راجع به مفقودی اسناد تجاری در خصوص
چک و سفته جاری است و تفاوتی بین آنها در این خصوص نیست.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه