استعلام
در سال 1366تعداد سه نفر از پنج مسافر خودروی سواری ناشناسی به سبب واژگونی خودرو فوت کردهاند .در
زمان وقوع حادثه پیگیری لازم برای ترسیم کروکی تصادف ،جمعآوری مدارک پزشکی و طرح شکایت یا دعوا
انجام نگرفته و تاکنون هم اقدامی نشده و دیهای نیز به اولیای دم پرداخت نشده و مشخصاتی از راننده در دست
نیست .با توجه به توضیحات پیشگفته ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1با توجه به ناشناس بودن راننده وسیله نقلیه مسبب حادثه ،آیا اولیای دم متوفیان محق در مطالبه و دریافت دیه
از صندوق تأمین خسارتهای بدنی هستند؟
توضیح آنکه ،فرض سؤال مشمول قانون بیمه اجباری مسؤولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در
مقابل شخص ثالث مصوب 1347میباشد که در ماده 10به جبران خسارت افراد ثالث توسط صندوق تأمین در
موارد شناخته نشدن مسئول حادثه اشاره شده و در ماده 21قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث
در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395نیز تکرار شده است.
همچنین ماده 3قانون مرور زمان اموال منقوله مصوب 1308تصریح دارد مرور زمان نسبت به افراد صغیر جاری
نمیشود تا زمان رشد آنها .در فرض سؤال فرزند متوفیان در زمان تصادف صغیر بوده و در سال 1382رشید شده
است .ضمن آنکه همانگونه که مستحضرید شورای نگهبان در سال 1361بحث مرور زمان را غیر شرعی اعلام کرده
است.
موضوع دیگر آنکه ،در ماده 65قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از
وسایل نقلیه مصوب ،1395برخلاف اصل عطف بماسبق نشدن اثر قانون ،ترتیب دیگری مقرر شده و برخی احکام
از جمله موارد مندرج در بند »ب « ماده ) 4ناظر بر ماده 21و بند »پ« ماده ( 25و ماده 25این قانون را عطف
بماسبق دانسته است؛ به نظر میرسد در فرض سؤال از آنجا که دیه تاکنون پرداخت نشده است ،موضوع مشمول
قانون مصوب 1395است.
-2در صورت تعلق دیه به اولیای دم ،آیا باید دیه »به نرخ روز« پرداخت شود؟
-3آیا در فرض سؤال صرفاً »صندوق تأمین خسارتهای بدنی« باید به عنوان خوانده دعوا قرار گیرد و یا آنکه
وزارت دادگستری )معاونت مالی( نیز باید به دادرسی فرا خوانده شود؟
-4با توجه به کشوری بودن صندوق تأمین خسارتهای بدنی ،آیا خواهان )اولیای دم( میتوانند در شهرستان محل
اقامت خود )غیر از تهران( طرح دعوا کنند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در فرض سؤال که تصادف منجر به فوت در زمان حاکمیت قانون بیمه اجباری مسؤولیت مدنی دارندگان وسایل
نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث مصوب 1347با اصلاحات بعدی رخ داده است ،نظر به اینکه مطالبه
دیه از صندوق تأمین خسارتهای بدنی مشمول عبارت »دعاوی مربوط به بیمه« موضوع ماده 12این قانون نیست،
مطالبه دیه از این صندوق ،مشمول مروز زمان موضوع ماده 12یادشده نمیباشد.
-2با عنایت به ماده 490قانون مجازت اسلامی مصوب ،1392ملاک محاسبه و پرداخت دیه ،قیمت روز پرداخت
است که با صدور حکم قطعی و لازمالاجرا ،محکومعلیه باید به نرخ روز آن را پرداخت کند.
-3در صورت مطالبه خسارت از صندوق تأمین خسارتها ی بدنی ،موضوع ارتباطی به وزارت دادگستری ندارد
تا طرف دعوا قرار گیرد؛ بدیهی است در مطالبه دیه از بیتالمال ،وزارت دادگستری باید طرف دعوا قرار گیرد.
-4در مناطقی که صندوق تأمین خسارتهای بدنی شعبه دارد ،با توجه به ملاک ذیل ماده 23قانون آیین دادرسی
دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379طرح دعوا در محل استقرار شعبه صندوق یادشده
امکانپذیر است.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه