نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۱۱۳۱

همانگونه که مستحضرید ماده یک لایحه قانونی ملی کردن جنگلها مصوب ،1341عرصه و اعیان کلیه جنگلها و مراتع و بیشه های طبیعی و اراضی جنگلی کشور را از تاریخ 1341/10/27ملی دانسته است .تبصره 3ماده 2این قانون نیز استثنائات ماده یک را ذکر کرده است .پس از پیروزی انقلاب اسلامی و وضع قانون ابطال اسناد فروش رقبات ،آب و اراضی موقوفه مصوب 1363با اصلاحات و الحاقات بعدی و آییننامههای مربوطه، قانونگذار در خصوص اراضی و املاکی که پیش از لایحه قانونی ملی کردن جنگلها مصوب 1341دارای سوابق وقفی بوده است ،احکامی را وضع نموده است؛ همچنین به موجب قانون الحاق دو تبصره به ماده واحده قانون ابطال اسناد فروش رقبات آب و اراضی موقوفه مصوب » 1380آن دسته از اراضی و املاک و جنگلها و مراتع و اراضی منابع ملی که مشمول ماده 1قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب 1346/5/25و اصلاحات بعدی آن و قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی مصوب 1371/7/5قرار گیرد مشمول ماده واحده مذکور نبوده و موقوفه تلقی نمی شود؛ مگر در موارد حریم موقوفات و اراضیای که قبل از تاریخ 1365/12/16احیاء شده باشد«. با توجه به مستندات پیشگفته ،در صورت وقوع حریم موقوفات در اراضی ملی ،حریم مذکور از شمول قانون ملی کردن جنگلها مصوب 1341خارج بوده و جزو مستثنیات این قانون محسوب میشود؛ همچنین اراضی که تا تاریخ 1365/12/25احیا شده باشند نیز از شمول این قانون خارج است. در این خصوص خواهشمند است اعلام فرمایید :منظور قانونگذار در بیان اراضی که تا تاریخ 25/12/1365 احیا شده باشند ،ناظر به کدام یک از اراضی موضوع قانون ملی کردن جنگلها و قوانین دیگر مربوط به اجرای مقررات ملی شدن اراضی است؟ آیا منصرف از جنگل ها است؟ به عبارت دیگر ،عرصه جنگل ها یا مراتع که تا سال 1341به عنوان اراضی جنگلی و مرتعی بوده و مطابق اسناد و مدارک و تفسیر عکسهای هوایی مقارن با سال مذکور دارای پوشش جنگلی بوده اند و دارای سابقه وقفیت پیش این تاریخ میباشند ،به حکم تبصره 6ماده واحده یادشده به عنوان اراضی ملی باقی میمانند و یا آنکه قانونگذار به ابقاء ملی بودن اراضی جنگلی یا مراتع که تا تاریخ 1365/12/25به عنوان جنگل یا مرتع )یا واجد تعاریف موضوع ماده یک قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع مصوب 1346با اصلاحات و الحاقات بعدی( دارای پوشش گیاهی بودهاند ،توجه داشته و احیای این اراضی دارای سابقه وقفیت را تا تاریخ 1365/12/25پذیرفته و آنها را واجد حکم مستثنیات موضوع تبصره 3ماده 2لایحه قانونی ملی کردن جنگلها دانسته است؟

به موجب تبصره ) 6الحاقی (1380ماده واحده قانون ابطال اسناد و فروش رقبات ،آب و اراضی موقوفه مصوب 1363با اصلاحات و الحاقات بعدی» :آن دسته از اراضی و املاک و جنگلها و مراتع و اراضی منابع ملی که مشمول ماده ) (1قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1346/5/25و اصلاحات بعدی آن و قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی مصوب 1371/7/5قرار گیرد مشمول ماده واحده مذکور نبوده و موقوفه تلقی نمیشود؛ مگر در مورد حریم موقوفات و اراضی که قبل از تاریخ 1365/12/16 احیاء شده باشد« ،بر این اساس ،اصولاً اراضی ،املاک ،جنگلها ،مراتع و اراضی منابع ملی موضوع ماده یک قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1346با اصلاحات و الحاقات بعدی و قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی مصوب ،1371مشمول ماده واحده مذکور نبوده و استثناء ذکر شده در ذیل این تبصره ،یکی حریم موقوفات است و دیگری اراضی مزبور؛ اعم از جنگل ،مراتع و اراضی منابع ملی که پیش از تاریخ 1365/12/16احیا شده باشد که در این موارد استثنایی به حالت موقوفه اعاده میشود. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه