استعلام
-1در صورتی که موجر برای ساخت اعیانی )ساختمان( به مستأجر اذن دهد ،با توجه به ماده 504قانون مدنی،
آیا پس از سپری شدن مدت عقد اجاره ،حق تقدم در انتخابهای مذکور در این ماده با موجر است؟
-2چنانچه در ساخت اعیانی مستأجر بر خلاف موازین آمره ساخت یعنی اخذ پروانه از شهرداری اعیانی احداث
کند ،آیا حق مندرج در ماده یادشده ،همچنان برای وی باقی است و یا آنکه چنین حقی مقید به رعایت دیگر
مقررات؛ از جمله اخذ پروانه ساختمان است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اجازه موجر به مستأجر برای ساخت بنا و مستحدثات و یا غرس اشجار در مورد اجاره عرفاً و همچنین به
دلالت التزامی ،مستلزم استمرار در استفاده و بهرهبرداری از مستحدثات یا اشجار غرس شده است؛ مگر آنکه
خلاف آن مورد توافق قرار گیرد؛ به همین سبب است که در ماده 504قانون مدنی بر عدم جواز اجبار مستأجر
به خرابی بنا تصریح شده است؛ بنابراین بنایی که پس از اخذ موافقت موجر توسط مستأجر در مورد اجاره
احداث شده است ،باقی خواهد ماند و استفاده صاحب اعیانی از آن مقدم است و پس از پایان مدت اجاره ،فرض
خلع ید مستأجر از بنای احداثی با پرداخت اجرتالمثل اعیان قابل پذیرش نیست و موجر فقط میتواند
اجرتالمثل عرصه مورد اجاره را مطالبه کند .توضیح آنکه ،به نظر میرسد فرضی که در قسمت اخیر ماده 504
قانون مدنی ذکر شده است ،ناظر بر موردی است که مستأجر پس از سپری شدن مدت اجاره تمایلی به تداوم
رابطه استیجاری نداشته باشد.
-2در فرض سؤال ،صرف عدم رعایت نظامات مربوطه در امر ساخت و ساز ت وسط مستأجر )عدم اخذ پروانه
ساختمان( موجب سلب مالکیت نسبت به بنای احداثی و نیز سلب حق وی بر اعمال ماده 504قانون مدنی
نمیباشد و ضمانت اجرای آن ،مشمول مقررات مربوط به تخلفات ساختمانی )در فرض سؤال تبصره یک ماده
100قانون شهرداری مصوب 1334با اصلاحات و الحاقات بعدی( میباشد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه