استعلام
در مواردی که در راستای اجرای حکم کیفری مبنی بر محکومیت به پرداخت دیه یا رد مال ،ملک غیرمنقول
محکومعلیه شناسایی و توقیف میشود و در روند انجام مزایده ،شخص ثالثی با ارائه اسناد عادی به عملیات
اجرایی اعتراض میکند؛ وفق ماده 146قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356عملیات اجرایی ادامه مییابد
و شخص ثالث میتواند به دادگاه شکایت کند؛ در این خصوص خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1منظور از دادگاه در فرض فوق دادگاه کیفری است که رأی زیر نظر آن اجرا میشود یا آنکه مقصود ،دادگاه
حقوقی است؟
-2آیا منظور از شکایت در ماده 146یادشده ،همان تقدیم دادخواست است و یا آنکه به درخواست فرد نیز
رسیدگی میشود؟
-3در صورت درخواست معترض برای توقف عملیات اجرایی ،صدور دستور موقت بر عهده دادگاه است یا
اجرای احکام کیفری؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در خصوص مرجع رسیدگیکننده به اعتراض ثالث اجرایی نسبت به مال توقیفشده از سوی مرجع کیفری،
موضوع در کمیسیونهای متعدد این اداره کل مطرح شد و نسبت به آن دو دیدگاه به شرح زیر وجود دارد:
دیدگاه نخست:
هرگاه شخص ثالث به توقیف مال در مقام اجرای حکم قطعی کیفری )اعتراض ثالث اجرایی( اعتراض کند و
موضوع مشمول ماده 146قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356باشد ،مرجع مجری رأی ،تصمیم مقتضی
اتخاذ میکند و چنانچه مشمول ماده 147قانون یادشده باشد ،با توجه به استثنایی بودن رسیدگی به دعوای
حقوقی در مرجع کیفری و از آنجا که این رسیدگی )اعتراض ثالث اجرایی( مستلزم ورود و اتخاذ تصمیم نسبت
به امر حقوقی )مالکیت( است که پس از پایان دادرسی کیفری و مستقل از امر کیفری در مقام اجرای حکم بروز
کرده است ،با استفاده از قیاس اولویت نسبت به حکم مقرر در ماده 111قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
،1392به دعوای مزبور باید در دادگاه حقوقی صالح وفق ماده 147قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356
رسیدگی شود.
دیدگـاه دوم:
در فرض سؤال که شخص ثالث نسبت به توقیف مال در مقام اجرای حکم کیفری معترض است ،مطابق تبصره
ماده 537قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و مواد 146و 147قانون اجرای احکام مدنی مصوب
1356اقدام میشود و رسیدگی به اعتراض شخص ثالث نسبت به توقیف مال در این قسمت ،در صلاحیت
دادگاه کیفری نخستین است که حکم زیر نظر آن اجرا میشود.
-2وفق صدر ماده 147قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356رسیدگی به اعتراض ثالث نسبت به عملیات
اجرایی مستلزم رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی؛ از جمله تقدیم دادخواست نیست و به صرف درخواست
ثالث به این شکایت رسیدگی میشود.
-3صدور قرار توقیف )توقف( عملیات اجرایی که غیر از نهاد دستور موقت است ،در صلاحیت مرجع
رسیدگیکننده به اصل درخواست اعتراض ثالث اجرایی به شرح بند 1پیشگفته است.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه