نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۲/۱۸۴

نظر به اینکه قانون آیین دادرسی کیفری و آییننامههای مرتبط در خصوص اجرای جنبه مدنی حکم در پروندههای تصرف عدوانی ،مزاحمت ملکی و ممانعت از حق )یعنی رفت تصرف ،رفع مزاحمت و رفع ممانعت حسب مورد( مسکوت بوده و تشریفات خاصی را بیان ننموده است و با توجه به مفاد ماده 550قانون آیین دادرسی کیفری و همچنین مواد 4تا 8قانون اجرای احکام مدنی ،آیا اجرای این بخش از حکم دادگاه بدون صدور اجراییه از سوی دادگاه کیفری دو موضوع مواد اخیرالذکر امکانپذیر است؟ به عبارت دیگر آیا جهت اجرای این بخش از حکم نیازی به صدور اجراییه از سوی دادگاه کیفری میباشد؟ )بدیهی است که چنانچه در کنار این موارد حکم به مجازات نیز صادر شده باشد اجرای مجازات نیازی به این موارد ندارد(.

با توجه به این که ماده 550قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392ناظر به احکام دادگاههای کیفری است که در خصوص جرائمی همچون ماده 690قانون مجازات اسلامی مصوب 1375صادر شده و حکم به رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت و ممانعت از حق به تبع امر کیفری صادر شده است ،با لحاظ ماده 490قانون یادشده ،در خصوص رفع تصرف عدوانی یا مزاحمت و ممانعت از حق نیز صرف ًا پس از قطعیت رأی قابلیت اجرا مییابد. شایسته ذکر است با عنایت به ماده 175قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی که اجرای بلافاصله رأی صادره مبنی بر رفع تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق را مقرر داشته و نیز با توجه به اینکه آراء مزبور قبل از قطعیت هم به دستور مرجع صادرکننده رأی توسط اجرای دادگاه یا ضابطین دادگستری قابل اجرا است ،این آراء مشمول استثناء صدر ماده 4قانون اجرای احکام مدنی است و پس از قطعیت نیز اجرای آن به ترتیب مقرر در ماده 175یادشده انجام میشود و نیاز به صدور اجراییه نیست؛ به عبارت دیگر در دعاوی تصرف در امور مدنی نیز اجرای رأی مستلزم صدور اجراییه نیست. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه