استعلام
الف -با توجه به رأی وحدت رویه شماره 824مورخ 1401/6/10هیأت عمومی دیوان عالی کشور که
خسارت تأخیر تأدیه نسبت به مبلغ پیشقسط و اقساط را در فرض اعسار از پرداخت محکومبه در مورد مطالبه
وجه چک پذیرفته است ،آیا این موضوع فقط شامل محکومبه مطالبه چک میباشد یا در تمامی مواردی که
حکم اعسار صادر و مبلغ به صورت پیشقسط و اقساط تعیین شده و محکومعلیه مبلغ پیشقسط و اقساط را
پرداخت نکرده است ،نیز میبایست خسارت تأخیر تأدیه لحاظ شود؟
ب -ملاک محاسبه خسارت تأخیر تأدیه بر اساس شاخص سالانه است یا شاخص ماهیانه؟
پاسخ اداره کل حقوقی
الف -در رأی وحدت رویه شماره 824مورخ 1/6/1401هیأت عمومی دیوان عالی کشور ،چک نیز از حیث
»شرط تمکن مدیون« تابع حکم مقرر در ماده 522قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور
مدنی مصوب 1379دانسته شده و اعلام شده »از تاریخ ثبوت اعسار ،محاسبه خسارت تأخیر تأدیه وجه چک
نیز متوقف میشود«؛ حکم مقرر در ذیل این رأی وحدت رویه از حیث تعلق خسارت تأخیر تأدیه به دین یا هر
یک از اقساط معوق ،حکمی کلی و در اجرای ماده 522قانون یادشده است و نسبت به تمام موارد تأخیر در
پرداخت دین یا اقساط معوق جریان دارد؛ نه آنکه این حکم صرفاً به تأخیر در پرداخت دین یا اقساط وجه چک
اختصاص داشته باشد.
ب -بانک مرکزی شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران را در قالب یک جدول
مشتمل بر سه ستون اعلام میدارد .در ستون اول سال مربوط و در ستون وسط ماههای دوازدهگانه هر سال و
در ستون سوم نیز عنوان متوسط سال درج شده است.
نرخ تورم اعلامی در این جدول بدین قرار است که به صورت عمودی نسبت به ماه مشابه از سال قبل و به
صورت افقی در مقایسه با ماه قبل درج شده است؛ به عنوان مثال ،نرخ تورم ماههای فروردین و اردیبهشت
1401به ترتیب 1/495و 4/520درج شده است .رقم 4/520اعلامی برای اردیبهشت ماه این سال در
مقایسه با فروردین ماه همان سال 3/25 ،و در مقایسه با شاخص اردیبهشت ماه سال 1400که در جدول
یادشده رقم 0/382درج شده است ،معادل 4/138افزایش یافته است .بر این اساس ،تورم سالانه اردیبهشت
سال 1400تا اردیبهشت سال 1401معادل 4/138است و مقصود از تورم سالانه مندرج در ماده 522قانون
آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379نیز محاسبه آن بر همین مبنا میباشد.
خاطر نشان میسازد نحوه محاسبه خسارت تأخیر تأدیه بر اساس فرمول زیر صورت میگیرد.
ارزش ریالی دین در زمان تأدیه ═ مبلغ ریالی اصل دین × عدد شاخص در زمان تأدیه دین
عدد شاخص در تاریخ اولیه برای ادای دین
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه