نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۹۶۶

-1با توجه به بند »پ« از ماده 455و ماده 457قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392چنانچه دادگاه تجدید نظر صرفاً در مقام رسیدگی به اعتراض تجدید نظرخواهی متهم باشد )شاکی خصوصی یا دادستان اعتراض به رأی بدوی ندارد( و در مرحله رسیدگی دادگاه تجدید نظر قضات شعبه تشخیص دهند که رأی دادگاه بدوی از حیث تعیین عنوان مجرمانه یا اعمال مقررات تعدد مادی جرم متضمن اشکال است چنانچه اصلاح رأی مستلزم تشدید مجازات تعزیری باشد این امکان برای دادگاه تجدید نظر فراهم است که با اصلاح عنوان مجرمانه منطبق بر رفتار مجرمانه متهم یا با اصلاح نحوه اعمال مقررات تعدد مادی جرم مجازات تعزیری را تشدید نماید یا اینکه موضوع مشمول ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری است و دادگاه تجدید نظر در مقام اعمال اصلاحات فوق ممنوع از تشدید مجازات است؟ -2در حالتی که در رأی دادگاه بدوی عنوان مجرمانه صحیح تعیین نشده است و در فرضی که دادگاه تجدید نظر برای اصلاح عنوان مجرمانه ممنوع از تشدید مجازات تعزیری باشد آیا میبایست عنوان مجرمانه توسط دادگاه تجدید نظر اصلاح ولی به مجازات موضوع دادنامه بدوی اکتفا شود )حتی اگر مجازات قانونی عنوان مجرمانه موضوع رأی دادگاه بدوی متجانس و متناسب با مجازات قانونی عنوان صحیح نباشد(؟ یا اینکه دادگاه تجدیدنظر صرفاً به ارائه تذکر اکتفا مینماید و تکلیفی بر اصلاح عنوان مجرمانه ندارد؟

1و -2در فرضی که دادستان یا شاکی خصوصی تجدید نظرخواهی نکرده باشد ،دادگاه تجدید نظر استان با وجود تغییر و اصلاح عنوان مجرمانه ،نمیتواند مجازات را تشدید کند؛ زیرا مستفاد از ماده 458قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392این است که اصل بر ممنوعیت تشدید مجازات متهم در مرحله تجدید نظر است و خلاف آن ،یعنی تشدید مجازات در مرحله تجدید نظر ،امری استثنایی است که مستلزم احراز دو شرط است؛ نخست آنکه مجازات مقرر در حکم نخستین ،بر خلاف قانون و کمتر از حداقل مقرر قانونی باشد و دوم اینکه حکم دادگاه از این حیث مورد اعتراض شاکی یا دادستان قرار گرفته باشد؛ در غیر این صورت ،تشدید مجازات در مرحله تجدید نظر امکانپذیر نیست. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه