استعلام
-1چنانچه با تطبیق نقشههای UTMمشخص شود نسبت به نوعیت قطعه زمینی یک بار در مراجع قانونی
رسیدگی و رأی صادر شده است؛ اما معترض آن شخص دیگری بوده است ،آیا اعتراض بعدی شخص دیگری با
ادعای مالکیت نسبت به قطعه مذکور پذیرفته است؟
-2چنانچه قطعه زمینی در کمیسیون رفع تداخلات مطرح شده و نسبت به آن تصمیم مقتضی اتخاذ شده باشد ،آیا
این تصمیم مانع اقامه دعوای احراز مالکیت )تبصره 2ماده 9قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع
طبیعی مصوب (1389است؟
-3خوانده دعوای اعتراض به آگهی تشخیص )احراز مالکیت( چه اشخاصی هستند؟ آیا وراث یا سلسله ایادی
قبلی نیز باید خوانده دعوا قرار گیرند؟
-4با توجه به اینکه دعاوی مذکور دارای آثاری مانند ابطال سند یا اصلاح سند میباشند ،آیا به این متفرعات
نیز در شعب ویژه رسیدگی میشود یا طبق قاعده دادگاه محل وقوع ملک صالح به رسیدگی است؟
-5چنانچه سوابق ملک حکایت از زاغه )محل نگهداری گوسفند( ،آسیاب یا محل انباشت خرمن داشته باشد ،آیا
موارد مذکور احیاء قلمداد میشود؟
-6با توجه به تعریف مواد 141و 142قانون مدنی و تعریف آییننامه قانون زمین شهری از احیا مصوب
24/3/1371هیأت وزیران ،آیا میتوان شخم غیر مسبوق به زراعت را حمل بر احیاء دانست و اراضی را از
حالت موات خارج دانست؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در فرض سؤال که در خصوص نوعیت قطعه زمینی ،یک بار در مراجع قانونی اظهار نظر شده است ،صرف
ورود به رسیدگی اعتراض اشخاص دیگری )غیر از معترض قبلی یا قائممقام وی( علیالاصول بلامانع است؛ زیرا
عدم پذیرش اعتراض متکی به دلیل ،فاقد وجاهت قانونی است و قانون به صراحت آن را منع نکرده است؛ بدیهی
است در رسیدگی به اعتراض اشخاص ثالث غیر از معترض قبلی ،مرجع رسیدگیکننده سوابق امر را نیز مورد
توجه قرار میدهد.
-2تبصره 3الحاقی به ماده 9قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی موضوع ماده 54قانون
رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقاء نظام مالی کشور مصوب ،1394نافی صلاحیت محاکم دادگستری در رسیدگی
به دعوای احراز مالکیت وفق تبصره یک ماده 9قانون مذکور نیست؛ زیرا ،دادگستری مرجع عام تظلمات است و
اصولاً محدوده و قلمرو صلاحیت و وظایف کمیسیون رفع تداخلات خارج از مقوله رسیدگی قضایی به دعاوی
است.
-3دعوای اعتراض به آگهی تشخیص منابع ملیشده و مستثنیات موضوع تبصرههای 2و 3ماده 2تصویبنامه
قانون ملی شدن جنگلهای کشور مصوب ،1341باید به طرفیت منابع طبیعی مطرح شود و مرجع رسیدگیکننده
با اسناد و مدارک پیوست دادخواست و رعایت سلسله ایادی قبل ،ذینفعی خواهان را احراز میکند و نیازی به
طرف دعوا قرار دادن تمامی ایادی قبلی و وراث نیست.
-4در مواردیکه اشخاص؛ اعم از حقیقی و حقوقی به اسناد مالکیت صادره به نام سازمان منابع طبیعی یا تصمیم
هیأت موضوع قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده 56قانون جنگلها و مراتع مصوب 1367
با اصلاحات و الحاقات بعدی اعتراض میکنند ،خواسته باید شامل ابطال برگ تشخیص و ابطال سند مالکیت باشد
و شعب ویژه رسیدگیکننده مستقر در مرکز استان به تبع رسیدگی به اصل دعوا به موضوع ابطال سند نیز رسیدگی
و در این خصوص اظهار نظر میکنند.
5و -6در فرض سؤال تشخیص مصادیق احیاء با لحاظ حکم مقرر در ماده یک آییننامه اجرایی قانون زمین
شهری مصوب 24/3/1371هیأت وزیران ،ماده 141قانون مدنی و تعریف احیاء اراضی در ماده یک لایحه
قانونی نحوه واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1358با اصلاحات و الحاقات
بعدی و عرف حاکم بر هر منطقه بر عهده مرجع رسیدگیکننده است .صرف شخم زمین غیر مسبوق به زراعت
وفق مواد 141و 142قانون مدنی احیاء تلقی نمیشود.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه