استعلام
-1با لحاظ آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب 1400و قانون آیین
دادرسی کیفری مصوب ،1392چنانچه زندانی از مرخصی استحقاقی خود که ماهانه سه روز است استفاده کرده
باشد ،آیا استفاده از مرخصی پایان حبس امکانپذیر است؟
-2آیا دادستان مرکز استان اختیاری در اعطای مرخصی منتهی به پایان حبس در خصوص دیگر حوزههای قضایی
واقع در استان را دارا میباشد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اولاً ،مواد 200و 202آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی اصلاحی 29/10/1400
ریاست محترم قوه قضاییه ،با عنایت به ماده 194این آییننامه همسو با ماده 520قانون آیین دادرسی کیفری
مصوب 1392میباشد و اساساً مربوط به مدت مرخصی و چگونگی اعطای آن نیست و در خصوص اعطای
مرخصی و مدت آن ،قاضی اجرای احکام کیفری باید مطابق ضوابط مربوطه )نظیر آنچه در مواد قانون آیین
دادرسی کیفری و از جمله ماده 520این قانون و همچنین مواد 197 ،196 ،195 ،194و 198آییننامه پیشگفته
که عیناً مبتنی بر ماده 520قانون آیین دادرسی کیفری آمده است( رفتار کند.
ثانیاً ،وفق ماده 520قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و ماده 194آییننامه پیشگفته ،محکومان میتوانند
به شرط رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامههای اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم پس
از سپردن تأمین مناسب ،ماهانه حداکثر سه روز از مرخصی برخوردار شوند؛ بنابراین ،اعطای مرخصی به محکومان
از یک سو مشروط به دارا بودن شرایط مقرر در این ماده و منوط به سپردن تأمین مناسب می¬باشد و از سوی
دیگر ،مدت استفاده از مرخصی »حداکثر سه روز« در هر ماه است و نه »سه روز« در هر ماه؛ در نتیجه به تشخیص
مقام اعطاکننده ممکن است کمتر از سه روز در هر ماه نیز باشد .با توجه به مراتب یادشده ،گرچه از مواد موصوف
استفاده نمیشود که هر زندانی سه روز در هر ماه مرخصی استحقاقی دارد و به طور خودکار ذخیره میشود ،اما
هرگاه شخصی در طول مدت سپری کردن محکومیت ،نتواند از تمام یا بخشی از مرخصی که به تشخیص مقام
اعطاکننده واجد شرایط استفاده از آن است؛ بهرهمند شود ،اعطای مجموع آن در پایان این مدت با لحاظ مواد 200
و 202آییننامه پیشگفته بلامانع است .شایان ذکر است اعطای مرخصی در هر صورت نمیتواند بیشتر از حداکثر
مقرر در ماده 520قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و ماده 194آییننامه یادشده باشد و در خصوص
تمامی جرایم ،چنانچه مجموع مرخصی استحقاقی زندانی به میزان مقرر در استعلام باشد ،اعطای آن در قالب
مرخصی منتهی به آزادی بلامانع است و نوع جرم )محکومیت( از این حیث تأثیری ندارد.
-2نظارت دادستان شهرستان مرکز استان بر اقدامات دادستانها و مقامات قضایی دادسراهای شهرستانهای آن
استان و اشخاصی که وظایف دادستان را در حوزه قضایی بخش بر عهده دارند ،در ماده 27قانون آیین دادرسی
کیفری مصوب ،1392به معنای دخالت در امور مربوط به وظایف اداری و قضایی آنها نیست؛ با این توضیح که
دادستان شهرستان مرکز استان ،حق دخالت در اقدامات قضایی مقامات دادسراهای شهرستانهای آن استان را نداشته
و صرفاً بر اجرای صحیح قانون در دادسرای مزبور نظارت دارد و عنداللزوم تعلیمات لازم را ارائه و مراتب اجرای
قانون را تذکر میدهد؛ بدون آنکه در روند پروندههای مربوط در عمل دخالتی داشته باشد و لذا نظارت مزبور
باید به گونهای باشد که اعمال مدیریت از سوی رئیس دادگستری شهرستان و دادستان شهرستان و اشخاصی که
وظایف دادستان را در حوزه قضایی بخش بر عهده دارند ،مختل نشود؛ بنابراین اعطای مرخصی منتهی به پایان
حبس از سوی دادستان مرکز استان به زندانیان دیگر حوزههای قضایی آن استان منتفی است
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه