نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۸۶۴

با توجه به مواد 48و 415قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392آیا برای اطفال و نوجوانانی که مرتکب جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی شدهاند ،در کلیه جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی ولو اینکه مجازات آنها درجه 6باشد باید وکیل از بین وکلای مورد تأیید رئیس محترم قوه قضاییه انتخاب نمود یا اینکه قائل به تفکیک شده مبنی بر اینکه چنانچه جرایم ارتکابی علیه امنیت داخلی و خارجی که توسط اطفال و نوجوانان صورت میگیرد ،مشمول ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری باشند از بین وکلای مورد تأیید رئیس قوه قضاییه انجام و در سایر موارد هر چند اینکه جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی است از سایر وکلا استفاده شود؟ رویه دادسرای عمومی و انقلاب قزوین بدین صورت است که قائل به تفکیک شدهایم: مجازات جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی که توسط اطفال و نوجوانان صورت گرفته ،مشمول ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری است و وکلا از بین وکلای مورد تأیید رئیس محترم قوه قضاییه انتخاب میشوند و در سایر موارد از بین وکلای دیگر.

اولاً ،با عنایت به اصل سی و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حاکی از حق انتخاب وکیل ،و ماده 5 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392که حق دسترسی به وکیل را به عنوان یکی از اصول حاکم بر دادرسی بیان کرده است و باید در تفسیر مواد بعدی این قانون مورد توجه قرار گیرد و نیز نحوه نگارش تبصره اصلاحی ماده 48قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392از حیث چینش کلمات و عبارات و ذکر کلمه »همچنین« بین دو عبارت »جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی« و »جرایم سازمانیافته« حکایت از آن دارد که عبارت »که مجازات آنها مشمول ماده 302این قانون است« به قسمت صدر این تبصره یعنی به جرایم علیه امنیت نیز تسری دارد. ثانیاً ،حکم مذکور در تبصره اصلاحی ماده 48یادشده ،حکمی استثنایی و خلاف اصل است و در تفسیر قوانین و مقررات استثنایی باید به قدر متیقن اکتفا نموده و از تفسیر موسع اجتناب شود .بر این اساس ،باید گفت انحصار مداخله وکلای مورد تأیید رئیس قوه قضاییه فقط در خصوص آن دسته از جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی است که مجازات آن مشمول ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392باشد و در سایر جرایم علیه امنیت ،کلیه وکلای دادگستری طبق عمومات حق مداخله دارند و چون معیار حکم مقرر در تبصره ذیل ماده 48یادشده ،صرف نظر از ویژگیهای شخصی مرتکب )همانند سن( ،مجازات قانونی جرایم ارتکابی است؛ لذا بین افراد بین 15تا 18سال و افراد بزرگسال در این خصوص تفاوتی نیست. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه