نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۸۵۳

چنانچه فردی با استفاده از کنار و لبه غیر برنده چاقو صدماتی مثل کبودی به دیگری وارد کند ،آیا در این فرض وجود چاقو موضوعیت داشته و متهم مطابق تبصره ماده 614قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 قابل مجازات به اتهام ایراد صدمه با چاقو است؟ یا اینکه ایراد جرح با چاقو ملاک است و اتهام متهم ایراد صدمه بدنی عمدی ساده است؟

صرفنظر از تفاوتهای صدر ماده 614قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375و تبصره آن از حیث نوع ضایعات وارده و میزان مجازات ،باید در نظر داشت صدر ماده ناظر به ایراد هر دو نوع »ضرب« و »جرح« بدون پیششرط استفاده از »آلت خاصی« است ،در حالیکه تحقق مفاد تبصره مستلزم استفاده از »آلت جرح« است؛ لذا جهت تحقق جرم موصوف در تبصره ،هر دو شرط »استفاده از آلت جرح« و »ایجاد جرح در نتیجه استفاده از آلت جرح« لازم است .تبصره ماده 614قانون یادشده اگرچه ناظر به صدر ماده است؛ اما تنها از »جرح« سخن گفته و »ضرب« را بیان نکرده است .بدیهی است که امکان توسعه حکم مذکور در تبصره به ضرب وجود ندارد. همچنین مراد از ذکر برخی آلتهای تمثیلی ایجادکننده جرح در تبصره از باب غلبه بوده و آنچه مطرح است ،همان ایجاد جرح با آلت جرح است؛ وگرنه هر ابزاری از جمله چاقو ممکن است استعداد استفادههای مختلف را داشته باشد .مثلاً چنانچه شخصی بتواند با استفاده از چاقو قفلی را باز کند ،آثار »کلید« موضوع ماده 664قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ،1375بر این ابزار بار نمیشود؛ نتیجه اینکه شرط تحقق جرم موضوع تبصره ماده 614قانون یادشده آن است که »ابزار جرح« باعث ایراد جرح شود. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه