نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۸۱

نظر به اینکه وفق ماده 73قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392دادگاه در جرایم عمدی دارای مجازات قانونی بیش از یکسال در مقام تخفیف مجازات به کمتر از یکسال ،از اعمال مجازات جایگزین حبس منع شده است .لذا چنانچه محکوم علیه در بزهی که دارای مجازات قانونی بیش از دو سال بوده ،پس از اخذ رضایت از شکات و درخواست تخفیف مجازات از ناحیه محکوم علیه وفق ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری ،مجازات محکوم علیه را به سه ماه حبس تعزیری یا کمتر از آن تبدیل و تخفیف دهد آیا این مجازات معینه از نظر قانونی صحیح میباشد یا اینکه با عنایت به تبصره ماده 37قانون مجازات اسلامی »موضوع ماده 6قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب «1399امکان صدور حکم حبس به سه ماه یا کمتر از آن وجود نداشته و لزوما باید به حبس بیش از 91روز حکم صادر یا حبس قانونی مندرج در دادنامه را به جزای نقدی متناسب با درجه مجازات قانونی تبدیل نماید؟

اولاً ،تبصره ماده 37قانون مجازات اسلامی الحاقی 1399که بیان میدارد »چنانچه در اجرای مقررات این ماده یا سایر مقرراتی که به موجب آن مجازات تخفیف مییابد ،حکم به حبس کمتر از نود و یک روز صادر شود ،به مجازات جایگزین مربوط تبدیل میشود« ،ممنوعیت تعیین مجازات جایگزین حبس برای جرایم عمدی با مجازات قانونی بیش از یکسال حبس مذکور در ماده 73قانون مجازات اسلامی را به عنوان قانون لاحق ،نسخ ضمنی کرده است؛ بنابراین در صورتی که مرتکب جرم عمدی با مجازات قانونی بیش از یکسال حبس با برخوردار شدن از دو درجه تخفیف به حبس تعزیری درجه هشت محکوم شود ،دادگاه مستند به تبصره ماده 37قانون پیش گفته ملزم به تعیین مجازات جایگزین حبس است. ثانیاً ،تبصره ذیل ماده 37قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399ناظر به مواردی است که مجازات قانونی جرم بیش از نود و یک روز حبس است و دادگاه با اعمال کیفیات مخففه )الزاماً یا اختیاراً( حکم به حبس کمتر از نود و یک روز صادر کند؛ که در این صورت این مجازات به مجازات جایگزین مربوط )که مجازات قانونی آنها حداکثر 3ماه حبس است( تبدیل میشود. ثالثاً ،با توجه به عبارت »یا سایر مقرراتی که به موجب آن مجازات تخفیف مییابد« مذکور در تبصره ماده 37قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399چنانچه در راستای اعمال ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری میزان مجازات حبس پس از اعمال تخفیف به کمتر از نود و یک رو کاهش یابد ،اعمال تبصره ماده 37قانون صدرالذکر ضروری است. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه