استعلام
همانگونه که مستحضرید در ماده 250قانون امور حسبی مصوب 1319مهلت اعلام رد یا قبول ترکه یک ماه
تعیین شده و عدم اعلام رد ترکه در این مدت در حکم قبول ترکه در نظر گرفته شده است؛ از سوی دیگر ،در
ماده 257این قانون آمده است پس از تحریر ترکه نیز ورثه میتوانند در ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع به
خاتمه تحریر ترکه قبول یا رد خود را اظهار نمایند .آیا مهلت یک ماهه مندرج در ماده 257یادشده ،مهلت
جدیدی علاوه بر مهلت مذکور در ماده 250آن قانون است؟
توضیح آنکه ،برخی معتقدند مهلت مذکور در ماده 257قانون یادشده مربوط به موردی است که تحریر ترکه
در همان یک ماه از زمان فوت انجام شده باشد و پس از آن تکلیف قبول یا رد ترکه وفق ماده 250مشخص
شده و قبول یا رد بعدی موضوعاً منتفی است و اگر بنا بر آن باشد که ورثه پس از تحریر ترکه نیز یک ماه
برای اعلام قبول یا رد ترکه فرصت داشته باشند ،عملاً وضع ماده 250قانون عبث بوده و مغایر با حکمت
قانونگذار است و از سوی دیگر ،این فرصت مجدد موجب سوءاستفاده افراد از قانون برای فرار از دیون متوفی
خواهد بود و ممکن است تحریر ترکه حتی سالها پس از فوت انجام شود .عدهای دیگر از قضات نیز بر این
عقیدهاند که توسعه مهلت موضوع ماده 250قانون امور حسبی مصوب 1319در ماده 257این قانون اختیار
جدیدی است که قانونگذار به ورثه داده و نمیتوان مهلت را مقید به یک ماه پس از فوت مورث نمود .گروه
سوم معتقدند مقصود مقنن از رد یا قبول ترکه در ماده 257قانون ،رد یا قبول صورتمجلس تحریر ترکه بوده
و عبارت رد یا قبول به جای اعتراض به کار رفته است .خواهشمند است در این خصوص اعلام نظر فرمایید.
پاسخ اداره کل حقوقی
مهلتهای مقرر در مواد 250و 257قانون امور حسبی مصوب ،1319مستقل از یکدیگر است؛ درج واژه
»نیز« در ماده 257یادشده مؤید این دیدگاه است؛ بر این اساس ،چنانچه وراث در مهلت مقرر در ماده 250
قانون یادشده ،حسب مورد قبول و یا رد خود را اعلام کرده و یا نکرده باشند )در حکم قبول( ،میتوانند وفق
ماده 257همان قانون پس از تحریر ترکه نیز ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع به خاتمه تحریر ،قبول یا رد خود
را اظهار کنند؛ این مدت به تشخیص دادگاه قابل افزایش است؛ توضیح آنکه مهلت مقرر در ماده 250قانون
یادشده با لحاظ ماده 253همین قانون ،صرفاً در صورت ارائه عذر موجه برای عدم اظهار رد در مهلت یادشده،
از سوی دادگاه قابل تمدید یا تجدید است .شایسته ذکر است حکم مقرر در ماده 247قانون امور حسبی مصوب
،1319بر مواد 251 ،250و 257این قانون حاکم است و بر این اساس ،چنانچه دادگاه احراز کند ورثه ترکه
را قبول و نسبت به آن تصرف کردهاند ،موجبی برای پذیرش ادعای رد آنان پس از تحریر ترکه نیست.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه