نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۷۸۱

با توجه به مواد 204و 213و ...از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392که قانونگذار به مقام قضایی با رعایت شرایط قانونی اختیار احضار شاهد و یا مطلع و همچنین جلب داده است ،آیا مقام قضایی در فرایند تحقیقات مقدماتی جهت کشف حقیقت و یا کلا در خصوص احراز جرم توسط مشتکیعنه میتواند در صورت لزوم و ضرورت بدواً مشتکیعنه را به عنوان مطلع احضار کند و در صورتی که بعد از تحقیقات مشتکیعنه در مظان اتهام قرار گرفت در اجرای ماده 213از قانون آیین دادرسی کیفری مجدداً نامبرده را به عنوان متهم احضار کند؟ یا اینکه قضیه به نحو دیگری است بدین شرح که مشتکیعنه را نمیتوان به عنوان مطلع احضار و سپس مجدداً به عنوان متهم احضار و تفهیم اتهام کرد؟

اولاً ،مطابق ماده 204قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392بازپرس میتواند در کلیه جرایم اعم از قابل گذشت یا غیر قابل گذشت شخصی را که حضور و تحقیق از وی برای روشن شدن موضوع ضروری است ،به عنوان مطلع احضار کند؛ بنابراین تحقیق از مشتکیعنه که فعلاً دلایل کافی بر توجه اتهام به وی وجود ندارد به عنوان مطلع و با رعایت حقوق ناظر به تحقیق از مطلعان از قبیل ماده 213قانون یادشده ،فاقد اشکال قانونی است. ثانیاً ،ماده 213قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392ناظر به اشخاصی است که در پی احضار مقام قضایی با عنوانی غیر از متهم در مرجع قضایی حاضر میشوند و به دلالت این ماده ،صرفاً به شخصی میتوان تفهیم اتهام کرد که به عنوان متهم احضار شده باشد؛ بنابراین اشخاصی از قبیل شاهد ،مطلع و شاکی که در پی احضار مقام قضایی حاضر میشود ،در صورتی که در مظان اتهام قرار گیرند به منظور حفظ حقوق دفاعی ایشان و داشتن فرصت لازم برای تدارک دفاع ،باید با رعایت ماده یادشده و به عنوان متهم برای وقت دیگری احضار شوند؛ البته متهمان جرائم مشهود تخصصاً از شمول ماده یادشده خارج میباشند. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه