نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۷۱۱

نظر به رسیدگی در دادگاههای بخش و حضور متهم در دادگاه به اخذ تأمین به موجب احضار نامبرده اعلام گردد که در صورت عدم حضور مشتکیعنه در جلسه رسیدگی به منظور اخذ آخرین دفاع در دادگاه بخش آیا موجب غیابی بودن رأی کیفری است؟ یا اینکه به صرف حضور و اخذ تأمین یا حضور در هر یک از مرحله رسیدگی و تحقیقات در دادگاه بخش با توجه به تک مرحلهای بودن رسیدگی موجب حضوری بودن رأی است؟

اصولاً رسیدگی کیفری دارای دو مرحله )تحقیقات مقدماتی و دادرسی به معنای اخص( است که حسب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا )مواد 22و (92و دادرسی از سوی دادگاههای کیفری مذکور در ماده 294این قانون صورت میپذیرد؛ اما در مواردیکه پرونده مستقیماً در دادگاه کیفری مطرح میشود ،مطابق قسمت اخیر ماده 341قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادگاه باید طبق مقررات مربوط صورت گیرد؛ بنابراین دادگاه بخش که مطابق ماده 299قانون فوقالذکر به تمامی جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند ،بدواً باید تحقیقات مقدماتی را رأسا انجام دهد و پس از آن ،چنانچه انجام دادرسی را ضروری تشخیص داد ،نسبت به تعیین وقت رسیدگی و احضار طرفین اقدام کند .در این صورت ،چنانچه متهم یا وکیل او در جلسه یا جلسات رسیدگی دادگاه که در مرحله دادرسی است حضور نیابد و لایحه دفاعیه هم ارسال نکرده باشد ،حکم صادره چنانچه بر محکومیت کیفری وی صادر شود ،مطابق ماده 407قانون یادشده غیابی محسوب میشود .به عبارت دیگر ،با توجه به تفکیک مرحله تحقیقات مقدماتی از مرحله دادرسی ،منظور از »جلسات دادگاه« در ماده 406این قانون ،جلساتی است که متعاقب صدور دستور تعیین وقت رسیدگی و پس از طی مرحله تحقیقات مقدماتی تشکیل شده و طی آن طرفین پرونده برای رسیدگی )مرحله دادرسی به معنای اخص( احضار میشوند؛ بنابراین چنانچه متهم یا وکیل وی در مرحله تحقیقات مقدماتی حاضر شوند ولی در مرحله رسیدگی )دادرسی( در جلسات دادگاه حضور نیابند و لایحه دفاعیه نیز تقدیم نکنند، رأی صادره غیابی محسوب میشود .ضمناً با توجه به ماده 299قانون آیین دادرسی کیفری که دادگاه بخش به قائممقامی دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند ،در صورت وجود شرایط بند »ب« ماده 340قانون آیین دادرسی کیفری ،دادگاه بخش به کیفیت مذکور در این ماده رسیدگی و حکم مقتضی صادر میکند. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه