استعلام
به موجب ماده 28قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب :1379در مواردی
که دادگاهها اعم از عمومی انقلاب و نظامی به صلاحیت مراجع غیر قضایی از خود نفی صلاحیت کنند یا خود
را صالح بدانند پرونده برای حل اختلاف به دیوان عالی کشور ارسال خواهد شد؛ همچنین وفق ماده 14قانون
شوراهای حل اختلاف مصوب 1394در صورت بروز اختلاف در صلاحیت شورای حل اختلاف با سایر مراجع
غیر دادگستری در یک حوزه قضایی ،حل اختلاف با شعبه اول دادگاه عمومی حوزه قضایی مربوطه است .با
ملاحظه مواد یادشده ،تعارض بین این دو ماده آشکار میشود؛ به عنوان مثال چنانچه شورای حل اختلاف به
صلاحیت مراجع غیر دادگستری مانند هیأت تشخیص اداره کار از خود نفی صلاحیت کند و یا خود را صالح
بداند ،آیا باید وفق ماده 28قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379
موضوع را جهت تشخیص صلاحیت نزد دیوان عالی کشور ارسال کند یا آنکه مطابق ماده 14قانون شوراهای
حل اختلاف مصوب 1394قرار عدم صلاحیت به شایستگی مراجع غیر دادگستری صادر کند و در صورت
ایجاد اختلاف بین شورای حل اختلاف و مراجع غیر دادگستری ،پرونده را جهت حل اختلاف نزد شعبه اول
دادگاه عمومی حوزه قضایی ارسال کند؟ آیا در چنین مواردی ماده 28قانون آیین دادرسی یادشده اعمال خواهد
شد و یا ماده 14قانون شوراهای حل اختلاف و یا آنکه هر دو قابل اعمال است؟ این تعارض چگونه قابل رفع
است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،با توجه به مفاد ماده 18قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394و با عنایت به اینکه مفاد ماده 28
قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379در زمره اصول دادرسی مربوط
به صلاحیت است ،به نظر میرسد ماده 14قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394که در واقع تکرار ماده
16قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1387است ،ناظر به مواردی است که موضوع در صلاحیت اعضای
شورای حل اختلاف و نه قاضی این شورا است و با دیگر مراجع غیر دادگستری اختلاف در صلاحیت باشد؛ در
حال حاضر به دلیل حذف صلاحیت رسیدگی اعضای شورای حل اختلاف در قانون مصوب ،1394مصداقی
برای آن قابل ذکر به نظر نمیرسد.
ثانیاً ،وفق ماده 18قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1394رسیدگی قاضی شورا از حیث اصول و قواعد
تابع مقررات قوانین آیین دادرسی مدنی و کیفری است و به موجب تبصره یک این ماده ،مقررات ناظر به
صلاحیت در زمره اصول حاکم بر رسیدگی است؛ بنابراین ،چنانچه از سوی قاضی شورا قرار عدم صلاحیت به
شایستگی مراجع غیر دادگستری مانند هیأت تشخیص اداره کار صادر شود ،باید مطابق ماده 28قانون آیین
دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379رفتار شود.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه