نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۶۹۶

آیا رأی وحدت رویه 744دیوان عالی کشور صرفاً در مرحله تحقیقات مقدماتی و تعیین مرجع صالح مجراست یا در مرحله اجرای احکام و تعیین مجازات اشد در راستای بند ث ماده 12قانون کاهش مجازات حبس تعزیری نیز باید اجرا شود؟ به عنوان مثال اگر دادگاه برای جرم »الف« 3سال حبس و برای جرم »ب« یک سال حبس و 3میلیارد ریال جزای نقدی تعیین نماید اگر رأی وحدت رویه فوقالذکر را در مرحله اجرا نیز جاری بدانیم در آن صورت مجازات جرم »الف« که حبس درجه 5است اشد خواهد بود ،اما اگر بگوییم این رأی وحدت رویه صرفاً برای تعیین مرجع صالح میباشد درآن صورت مجازات جرم »ب« که دارای جزای نقدی درجه یک است اشد خواهد بود.

در تعدد جرائم تعزیری و اعمال مقررات ماده 134قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399فقط »مجازات اشد« قابل اجرا است و تشخیص اینکه کدام مجازات اشد است به عهده دادگاه صادرکننده حکم قطعی است .لذا اگر قاضی اجرای احکام نتواند »مجازات اشد« را تشخیص دهد باید از دادگاه صادرکننده حکم قطعی سؤال کند و برای تشخیص مجازات اشد در محکومیتهای متعدد تعزیری باید مجازاتهای هر یک از جرائم ارتکابی بر اساس شاخصهای ماده 19قانون پیشگفته و تبصرههای آن درجهبندی شده و مجازات مربوط به جرمی که از درجه بالاتر است ،مجازات اشد محسوب میشود و کل مجازاتهایی که به لحاظ ارتکاب همان جرم تعیین شده به عنوان مجازات اشد قابل اجرا خواهد بود و در موارد عدم امکان تشخیص مجازات اشد که احراز آن نیز در هر مورد به عهده قاضی مربوطه است با توجه به صراحت تبصره 3ماده 19قانون مذکور ،مجازات حبس ملاک است .در خصوص رأی وحدت رویه شماره 744مورخ 19/8/1394هیأت عمومی دیوان عالی کشور که در استعلام به آن اشاره شده است ،رأی وحدت رویه مذکور ،همانطور که در متن آن تصریح شده » ...در مواردی که مجازات بزه حبس توأم با جزای نقدی تعیین گردیده کیفر حبس ،ملاک تشخیص درجه مجازات و صلاحیت دادگاه است« ،صرفاً ناظر به مواردی است که مجازات بزه حبس توأم با جزای نقدی است و قابل تسری به سایر موارد نیست؛ بنابراین ،چنانچه جرمی فقط دارای مجازات حبس و جرم دیگر دارای مجازات حبس و جزای نقدی باشد ،باید درجه هر یک از این مجازاتها بر اساس شاخصهای ماده 19قانون یادشده و تبصرههای آن مشخص و هر کدام که در درجه بالاتری قرار گیرد ،مجازات اشد محسوب می شود و در مرحله اجرا نیز نسبت به مجازاتهای مورد حکم به همین نحو عمل میشود. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه