استعلام
-1در صورت عدم صلاحیت محلی و عدم ایراد طرف مقابل ،آیا دادگاه میتواند به دعوا رسیدگی کند؟
-2در صورت مغایرت آدرس واقعی و آدرس ثنا ملاک تعیین صلاحیت آدرس ثنا است یا آدرس واقعی؟
-3آیا در صورت ایراد طرف مقابل به آدرس و صلاحیت محلی ،دادگاه موظف به تحقیق است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با عنایت به بند یک ماده 371قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379
مقررات ناظر به صلاحیت محلی علیالاصول در زمره قواعد تکمیلی است؛ بنابراین مادام که خوانده نسبت به صلاحیت
محلی دادگاه ایراد نکرده است ،دادگاه در این خصوص مواجه با تکلیفی نیست؛ مگر در موارد خاصی مانند صلاحیت
دادگاه در رسیدگی به دعاوی موضوع ماده 30قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب 1390و یا ماده 6قانون داوری
تجاری بینالمللی مصوب 1376که در این موارد مقررات صلاحیت محلی نیز جنبه آمره دارد و دادگاه بدون ایراد
خوانده نیز باید آن را رعایت کند .شایسته ذکر است مقنن در ماده 352قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و
انقلاب در امور مدنی مصوب 1379به قرینه مواد قبل و بعد از آن در مقام بیان تکلیف دادگاه تجدیدنظر پس از نقض
رأی دادگاه بدوی به لحاظ عدم رعایت صلاحیت محلی یا ذاتی است و نه در مقام بیان موجب عدم صلاحیت دادگاه؛
بنابراین ،برای تشخیص موارد و موجبات صدور قرار عدم صلاحیت محلی ،دادگاه باید به دیگر مقررات این قانون
مراجعه و فلسفه وضع این مقررات را نیز لحاظ کند؛ از جمله این مقررات بند یک ماده 371صدرالذکر است که ایراد
خوانده را موجب عدم صلاحیت محلی دادگاه میداند.
-2به موجب ماده 11قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379دعوا باید در
دادگاهی اقامه شود که خوانده در حوزه قضایی آن اقامتگاه دارد؛ بنابراین در فرض سؤال ،چنانچه برای دادگاه محرز
شود خوانده در محلی غیر از نشانی اعلامشده در سامانه ثنا مقیم است ،محل اقامتگاه خوانده ملاک صلاحیت دادگاه
خواهد بود.
-3با عنایت به مراتب یادشده ،در صورت ایراد خوانده به صلاحیت دادگاه و محل اقامت اعلامی ،دادگاه موظف به
تحقیق و بررسی و اقدام بر اساس بند 2فوقالذکر است.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه