نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۵۳۱

با توجه به ماده 204قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392که مقرر نموده است بازپرس به تشخیص خود یا با معرفی شاکی یا با تقاضای متهم یا حسب اعلام مقامات ذیربط شخصی که حضور یا تحقیق از وی را برای روشن شدن موضوع ضروری تشخیص دهد برابر مقررات احضار میکند و ماده 213این قانون که تصریح دارد تفهیم اتهام به کسی که به عنوان متهم احضار نشده از قبیل شاهد یا مطلع ممنوع است ،پرسش این است که جمع بین این دو ماده در مورد احضار شهود و مطلع و مشتکیعنه چگونه است؟ آیا این دو ماده با همدیگر در مورد احضار شهود و مطلع و مشتکیعنه تعارض دارد؟

اولاً ،مطابق ماده 204قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392بازپرس میتواند در کلیه جرایم اعم از قابل گذشت یا غیر قابل گذشت شخصی را که حضور و تحقیق از وی برای روشن شدن موضوع ضروری است ،به عنوان مطلع احضار کند؛ بنابراین تحقیق از مشتکیعنه که فعلاً دلایل کافی بر توجه اتهام به وی وجود ندارد به عنوان مطلع و با رعایت حقوق ناظر به تحقیق از مطلعان از قبیل ماده 213قانون یادشده ،فاقد اشکال قانونی است. ثانیاً ،ماده 213قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392ناظر به اشخاصی است که در پی احضار مقام قضایی با عنوانی غیر از متهم در مرجع قضایی حاضر میشوند و به دلالت این ماده ،صرفاً به شخصی میتوان تفهیم اتهام کرد که به عنوان متهم احضار شده باشد؛ بنابراین اشخاصی از قبیل شاهد ،مطلع و شاکی که در پی احضار مقام قضایی حاضر میشود ،در صورتی که در مظان اتهام قرار گیرند به منظور حفظ حقوق دفاعی ایشان و داشتن فرصت لازم برای تدارک دفاع ،باید با رعایت ماده یادشده و به عنوان متهم برای وقت دیگری احضار شوند؛ البته متهمان جرائم مشهود تخصصاً از شمول ماده یادشده خارج میباشند .بنا به مراتب فوق بین مواد 204و 213قانون یادشده تعارضی وجود ندارد و هر کدام در محل و مجرای خود قابل اعمال است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه