استعلام
-1بابت محکومیت زوج به پرداخت مهریه زوجه )تعدادی سکه طلا( رأی بر محکومیت و متعاقباً حکم بر اعسار
زوج از پرداخت محکومبه به صورت محکومیت وی به تحویل تعداد دو سکه به عنوان پیشپرداخت ،هر پنج ماه
یک سکه طلا صادر شده و در نتیجه عدم پرداخت پیشقسط و اقساط معوق در راستای ماده 3قانون نحوه اجرای
محکومیتهای مالی مصوب 1394با بازداشت محکومعلیه موافقت شده است .با توجه به اینکه محکومعلیه
دادخواست تعدیل اقساط را تقدیم نموده است ،آیا با توجه به ماده 4آییننامه اجرایی نحوه اجرای محکومیتهای
مالی مصوب 18/6/1399رئیس محترم قوه قضاییه ،تقدیم دادخواست تعدیل اقساط مانع جلب و بازداشت
محکومعلیه است و در صورتی که مانع جلب باشد ،آیا باید از محکومعلیه تأمین متناسب اخذ شود؟
-2محکومعلیه بابت مهریه به پرداخت تعداد پانصد عدد سکه بهار آزادی محکوم شده و با صدور حکم اعسار
به پرداخت هر ماه پنج سکه محکوم شده است .در راستای اعمال ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356
آیا میتوان حقوق و مزایای محکومعلیه که کارمند است را کسر کرد؟ توضیح آنکه ،در پرونده دیگری که در
شعبه اجرای احکام دیگری مطرح است ،با صدور گزارش اصلاحی و در اجرای ماده 96یادشده ،یک چهارم حقوق
و مزایای این محکومعلیه کسر میشود .پرسش این است که با توجه به اینکه کسر یک چهارم حقوق و مزایا در
پرونده اخیرالذکر جبری نبوده است ،آیا برای پروندههای دیگر میتوان یک چهارم حقوق و مزایای محکومعلیه را
کسر کرد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1از حکم مقرر در تبصره ماده 4آییننامه نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 18/6/1399رئیس محترم
قوه قضاییه ،لزوم تسریع در رسیدگی به دادخواست تعدیل اقساط مستفاد است تا زمینه آزادی یا عدم حبس
محکومعلیه در آینده فراهم شود .بر این اساس حکم ماده 4و تبصره آن از آییننامه یادشده ،بر منع حبس یا
بازداشت محکومعلیه به صرف تقدیم دادخواست تعدیل اقساط دلالت ندارد؛ بلکه پس از تقدیم دادخواست تعدیل
اقساط ،دادگاه وضعیت فعلی محکومعلیه را بررسی میکند و بر همین اساس ،حکم به تعدیل اقساط فعلی صادر
میکند و علیالاصول حکم تعدیل اقساط ،قابل تسری به اقساط پرداختشده ماقبل نیست؛ زیرا دادگاه نمیتواند
نسبت به زمان پیش از تقدیم دادخواست تعدیل اقساط ،رسیدگی کرده و راجع به آن رأی صادر کند؛ بنابراین
نسبت به زمان گذشته ،حکم تقسیط قبلی به قوت خود باقی است و مسؤولیت محکومعلیه نیز استصحاب میشود؛
مگر آنکه دادگاه راجع به اقساط معوق پرداخت نشده در رأی خود به صراحت تعیین تکلیف کرده باشد.
-2با توجه به اهمیت حقوق و مزایای مستخدمان در تأمین معیشت آنها و ابعاد انسانی ،اجتماعی و اقتصادی
موضوع ،قانونگذار در ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356به نحو اطلاق و حسب مورد توقیف و
برداشت بیش از یک سوم یا یک چهارم حقوق و مزایای کارکنان موضوع این ماده را منع کرده است؛ لذا مطابق
این ماده فقط تا یک چهارم یا یک سوم از حقوق و مزایای مستخدم بابت بدهی وی قابل توقیف و کسر است و
نمیتوان بیش از یک چهارم یا یک سوم از حقوق و مزایای مستخدم را در اجرای مقررات فوق توقیف و کسر
کرد؛ بنابراین ،نمیتوان همزمان یک چهارم یا یک سوم دیگر از حقوق و مزایای مستخدم را بابت اجراییه دیگر
کسر کرد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه