نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۴۷۰

با توجه به تفکیک مراحل رسیدگی تحقیقات مقدماتی و دادرسی جرائم ،به موجب قانون آیین دادرسی کیفری به نحوی که حسب فصل پنجم الی نهم از بخش دوم قانون یاد شده قانونگذار رسیدگی تحقیقات مقدماتی را به عهده دادسرا گذاشته و حسب فصل سوم الی ششم از بخش سوم رسیدگی مرحله دادرسی را به عهده محاکم کیفری یک و دو اطفال و نوجوانان و نظامی و انقلاب گذاشته است. و حسب ماده 336و 337قانون مذکور دادگاه بخش عهدهدار هر دو مرحله میباشد. اولاً -اعلام فرمایید دادگاه بخش نیز باید مرحله رسیدگی مقدماتی و دادرسی را به تفکیک انجام دهد .یعنی پس از تکمیل تحقیقات مقدماتی وارد مرحله رسیدگی و دستور تعیین وقت و دادرسی شود؟ ثانیاً -اگر متهم در مرحله رسیدگی حضور پیدا نکرد ،ولو اینکه در مرحله تحقیقات مقدماتی حاضر بوده ،آیا متهم از امتیاز ماده 406قانون یاد شده یعنی غیابی بودن رأی نسبت به وی برخوردار است یا خیر؟

اصولاً رسیدگی کیفری دارای دو مرحله )تحقیقات مقدماتی و دادرسی به معنای اخص( میباشد که حسب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا )مواد 22و (92و دادرسی از سوی دادگاههای کیفری مذکور در ماده 294این قانون صورت میپذیرد؛ اما در مواردیکه پرونده مستقیماً در دادگاه کیفری مطرح میشود ،مطابق قسمت اخیر ماده 341قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادگاه باید طبق مقررات مربوط صورت گیرد؛ بنابراین در مورد فرض سؤال ،دادگاه بخش که مطابق ماده 299قانون فوقالذکر به تمامی جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند ،بدواً میباید تحقیقات مقدماتی را رأسا انجام داده و پس از آن ،چنانچه انجام دادرسی را ضروری تشخیص دهد ،نسبت به تعیین وقت رسیدگی و احضار طرفین اقدام کند .در این صورت ،چنانچه متهم یا وکیل او در جلسه یا جلسات رسیدگی دادگاه )که در مرحله دادرسی است( حضور نیابد و لایحه دفاعیه هم نفرستاده باشد ،حکم صادره چنانچه بر محکومیت کیفری وی صادر شود ،مطابق ماده 406قانون یادشده غیابی محسوب میشود. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه