استعلام
به موجب تبصره ماده 23آییننامه اجرایی سازمان تعزیرات حکومتی مصوب 1373/8/1با اصلاحات و
الحاقات بعدی و اصلاحی :1374/6/11
»هرگاه محکومعلیه و یا رؤسای سازمانهای تعزیرات حکومتی و بازرسی و نظارت ،آرای قطعی شعب تعزیرات
حکومتی را خلاف قانون بدانند ،میتوانند با ذکر دلیل از وزیر دادگستری تقاضای رسیدگی مجدد نمایند.
چنانچه وزیر دادگستری تقاضا را وارد تشخیص دهد و یا رأسا رأی را غیر قانونی بداند پرونده را جهت
رسیدگی به شعبه عالی تجدیدنظر که به همین منظور در مرکز تشکیل میگردد ارجاع خواهد داد .رأی این شعبه
قطعی است و اقدامات موضوع این تبصره مانع اجرای حکم تجدیدنظر خواسته نخواهد بود« .با توجه به اینکه،
آرای قطعی شعب بدوی و تجدید نظر تعزیرات حکومتی در امور صنفی و ارزی به موجب قانون قابل اعتراض
در دیوان عدالت اداری است ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1چنانچه وفق بند 2ماده 10قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392در مهلت
سه ماهه تعیین شده در تبصره 2ماده 16این قانون به رأی قطعی شعب تعزیرات حکومتی اعتراض شود و دیوان
عدالت اداری نیز در حدود مقرر قانونی از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها ،اعتراض را رد و
دادنامه صادره از تعزیرات حکومتی را تأیید کند ،آیا معترض میتواند به استناد تبصره ماده 23آییننامه
صدرالذکر ،با این استدلال که رأی صادره خلاف قانون است ،رسیدگی به دادنامه صادره از شعبه تعزیرات
حکومتی را از وزیر دادگستری درخواست کند؟
-2چنانچه وزیر دادگستری با وجود شرایط یادشده ،رأی صادره از شعبه تعزیرات حکومتی را خلاف قانون
بداند ،آیا میتواند رسیدگی به موضوع را از شعب عالی تجدیدنظر درخواست کند؟
-3چنانچه رسیدگی به درخواست متقاضی در شعبه عالی تجدید نظر در اجرای تبصره ماده 23آییننامه اجرایی
سازمان تعزیرات حکومتی مصوب 1373/8/1با اصلاحات و الحاقات بعدی در جریان رسیدگی باشد؛ اما
دیوان عدالت اداری نیز در این فاصله به موضوع رسیدگی و اعتراض معترض را وارد ندانسته و دادنامه را
تأیید کند ،آیا شعبه عالی تجدید نظر تعزیرات میتواند رسیدگی به موضوع را ادامه دهد و بر خلاف نظر دیوان
عدالت اداری رأی صادر کند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
2 ،1و -3نظریه اکثریت:
اولاً ،در فرض اعتراض نسبت به رأی قطعی شعب بدوی یا تجدید نظر تعزیرات حکومتی در دیوان عدالت
اداری ،موجب قانونی جهت طرح پرونده مزبور در شعبه عالی تجدید نظر این سازمان بر اساس تبصره ذیل ماده
23آییننامه اجرایی سازمان تعزیرات حکومتی مصوب 1/8/1373با اصلاحات و الحاقات بعدی وجود ندارد.
ثانیاً ،چنانچه به هر دلیل؛ از جمله به سبب عدم اطلاع دو مرجع یادشده در بند فوق از جریان پرونده در مرجع
دیگر و یا به هر دلیل دیگری پرونده در دو مرجع مطرح شود ،با لحاظ ملاک ماده 63قانون تشکیلات و آیین
دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392و رأی وحدت رویه شماره 660مورخ 19/1/1382هیأت عمومی
دیوان عالی کشور مبنی بر تفوق و برتری تصمیمـات مراجع قـضایی نسبت به آرای مراجـع شبهقـضایی ،رأی
قطعی شعب دیوان عدالت اداری لازمالاجرا میباشد.
نظـریه اقـلیت:
رسیدگی به اعتراض نسبت به رأی صادره از سوی شعبه تعزیرات حکومتی در دیوان عدالت اداری به سبب
نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها و رد این اعتراض ،مانع از اعمال تبصره ماده 23آییننامه سازمان
تعزیرات حکومتی مصوب 1/8/1373با اصلاحات و الحاقات بعدی به عنوان یک طریق فوقالعاده شکایت
از آراء نیست؛ زیرا دیوان عدالت اداری در این خصوص رأی ماهوی صادر نمیکند و اعمال تبصره ماده 23
یادشده نوعی اعاده دادرسی است که نسبت به رأی شعبه تعزیرات حکومتی به عمل میآید و در هر حال رأی
شعبه عالی تعزیرات حکومتی لازمالاجرا است و از آنجا که دیوان عدالت اداری در خصوص رأی شعبه عالی
تعزیرات حکومتی اظهارنظری نکرده اسـت ،بحث تعـارض آراء به شرح مطرح شده در استعلام منتفی است
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه