نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۴۴۰

با توجه به حکم مقرر در ماده 2قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356و ماده 184قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379آیا درخواست صدور اجراییه فقط از سوی محکومله پذیرفته میشود یا اینکه در برخی دعاوی مانند تقسیم ترکه و گواهی عدم امکان سازش )به درخواست زوجه یا زوج( درخواست صدور اجراییه از هر یک از طرفین دعوا پذیرفته میشود؟

اولاً ،با عنایت به مواد 2و 4قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356اجرای احکام دادگاهها با تقاضای محکومله یا نماینده و یا قائممقام قانونی او و با صدور اجراییه به عمل میآید؛ مگر آنکه در قانون ترتیب دیگری پیشبینی شده باشد؛ بنابراین اجرای حکم دادگاه و صدور اجراییه علیالاصول منوط به تقاضای کتبی وی است و محکومعلیه نمیتواند چنین تقاضایی کند. ثانیاً ،برخی مصادیق موضوع استعلام ،بنا به جهات زیر از شمول حکم یادشده خروج موضوعی دارد: نخست .در خصوص گزارش اصلاحی مطابق ماده 184قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379مفاد سازشنامه موضوع گزارش اصلاحی که وفق مقررات ماده 178به بعد این قانون صادر شده است ،نسبت به طرفین و وراث و قائممقام قانونی آنها نافذ و معتبر است و مانند احکام دادگاهها به موقع اجرا گذاشته میشود؛ بنابراین ،در صورت عدم انجام مفاد آن ،هر یک از طرفین میتوانند اجرای گزارش اصلاحی را از دادگاه درخواست کنند و با عنایت به ماده 4قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356اجرای گزارش اصلاحی مستلزم صدور اجراییه است. دوم .در خصوص تقسیم ترکه اولاً ،صرف تقسیم ترکه از امور غیر ترافعی است و با تقدیم تقاضا از طرف هر یک از وراث به طرفیت دیگر ورثه قابل طرح است .ثانیاً ،چنانچه یکی از ورثه علیه دیگر ورثه تقسیم ماترک را درخواست کرده باشد ،با توجه به اینکه هر یک از ورثه ذینفع بوده و میتوانند تقاضای اجرای آن را بنمایند ،به نظر میرسد موضوع منصرف از ماده 2قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356بوده و اجرای حکم منوط به صدور اجراییه به تقاضای خواهان نیست و نیازی به صدور اجراییه هم ندارد و با تقاضای هر یک از ورثه و از طریق فروش ماترک ،حکم بر تقسیم ترکه قابل اجرا است. سوم .در خصوص گواهی عدم امکان سازش ،با توجه به قسمت اخیر ماده 29قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و نظر به اطلاق مفاد ماده قانونی مذکور ،اعم از آنکه زوجه ،خوانده دادخواست طلاق باشد یا خواهان آن و اعم از اینکه رأی صادره ،طلاق یا گواهی عدم امکان سازش باشد ،برای دریافت حقوق ناشی از روابط زوجیت خود )مانند مهریه( پس از ثبت طلاق میتواند وفق مفاد دادنامه مربوطه ،صدور اجراییه را درخواست کند .شرط صدور اجراییه برای حقوق مالی زوجه در اجرای ذیل ماده 29قانون صدرالاشاره ،اجرا و ثبت طلاق است؛ بنابراین ،اگر به هر دلیلی طلاق ثبت نشود ،امکان صدور اجراییه بر اساس ذیل ماده 29یادشده ،وجود ندارد؛ مگر آنکه مطابق مقررات عمومی ،دادخواست مطالبه مهریه به طور مستقل تقدیم و در این مورد ،حکمی صادر شده باشد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه