نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۴۰۲

با توجه به اینکه حسب ماده 91قانون مجازات اسلامی مصوب 1392در جرایم موجب حد یا قصاص چنانچه فرد بالغ کمتر از 18سال ،ماهیت جرم و یا حرمت آن را درک نکند و یا در رشد و کمال عقل وی شبه وجود داشته باشد ،به مجازاتهای پیش بینی شده در فصل دهم آن قانون محکوم می گردد و با عنایت به اینکه در ماده 89قانون مجازات اسلامی ،صرفا به جرایم تعزیری اشاره شده است؛ در صورت ارتکاب بزه قتل عمدی توسط فرد بالغ کمتر از 18سال و عدم احراز رشد و کمال عقل وی ،تعیین مجازات بر چه مبنایی خواهد بود؟

اولاً ،منظور از مجازاتهای پیشبینی شده در این فصل که در ماده 91قانون مجازات اسلامی مصوب 1392آمده ،حسب مورد با توجه به سن افراد بالغ کمتر از هجده سال ،مجازاتهای مقرر در ماده ) 88برای افراد نه تا پانزده سال تمام شمسی( و مجازاتهای مقرر در ماده ) 89برای افراد پانزده تا هجده سال( قانون مذکور است. ثانیاً ،در مواردی که دادگاه وفق ماده 91قانون مجازات اسلامی مصوب 1392احراز نماید که فرد نابالغ کمتر از هجده سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمیکند ،حسب مورد با توجه به سن مرتکب و در انتخاب یکی از تدابیر مندرج در مواد 88و 89همین قانون که به واقع تعزیر نوجوان محسوب میشود ،معیارهای مقرر برای تعیین مجازات تعزیری مندرج در بندهای چهارگانه ماده 18قانون مجازات اسلامی شامل انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی ،سوابق و وضعیت فردی و خانوادگی ،اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی ،شیوه ارتکاب جرم و ...را باید مورد نظر قرار دهد و به هر حال دادگاه در تعیین مجازات نوجوان با رعایت ضرورت تناسب مجازات ،هدف اصلاحی و دیگر عمومات حاکم بر مجازاتها ،به تشخیص خود اقدام میکند .بدیهی است در این مورد که قصاص منتفی است ،صدور حکم به پرداخت دیه به دلالت مواد 92و 452این قانون الزامی است. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه