استعلام
در خصوص اشخاصی که مشمول خدمت سربازی میباشند؛ اما به دلیل تأخیر عمدی و بدون عذر موجه در اعزام
به خدمت سربازی غایب محسوب میشوند ،خواهشمند است اعلام فرمایید اولاً ،با توجه به ماده 58قانون خدمت
وظیفه عمومی مصوب 1363و بند 2این ماده ،منظور قانونگذار از مراجع صالح قضایی چیست؟ ثانیاً ،با توجه
به اینکه قانونگذار درجه جرم و میزان مجازات را مشخص نکرده و صرفاً رفتار ارتکابی را جرمانگاری کرده
است ،آیا شخص غایب از حیث تعقیب و تعیین مجازات مشمول قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و ماده 69
این قانون میشود؟ یا آنکه مشمول قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 1382است؟ ثالثاً ،چنانچه
مرتکب را باید مطابق قانون مجازات اسلامی مورد تعقیب و مجازات قرار دهیم ،با توجه به اینکه میزان مجازات
مشمول تبصره 3ماده 19این قانون میشود؛ )از حیث عدم انطباق با بندهای هشتگانه ماده ،(19آیا بزه ارتکابی
درجه هفت محسوب و وفق ماده 340قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392در صلاحیت مستقیم دادگاه
کیفری 2است یا اینکه مشمول قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 1382بوده و درجه شش محسوب
میشود؟ رابعاً ،چنانچه بزه موصوف مشمول قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 1382است رسیدگی به
آن در صلاحیت دادسرای نظامی است یا دادسرای عمومی؟ اگر در صلاحیت دادسرای عمومی است ،مجازات آن
با کدام یک از مواد قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 1382منطبق است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،با توجه به ماده یک قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب ،1382دادگاههای نظامی به جرایم مربوط
به وظایف خاص نظامی و انتظامی کلیه »افراد نظامی« رسیدگی میکنند وکارکنان وظیفه ،طبق بند »و« همین
ماده ازتاریخ شروع خدمت تا پایان آن ،فرد نظامی محسوب میشوند و مادام که شروع به خدمت نکرده ،فرد
نظامی تلقی نمیشوند و رسیدگی به جرایم ارتکابی آنان ،از جمله عدم معرفی مشمولین خدمت وظیفه عمومی در
مهلت یا موعد مقرر قانونی به عنوان غایب و ارتکاب بزه غیبت از خدمت سربازی به عهده مراجع قضایی عمومی
است و با توجه به اینکه بزه موضوع بند 2ماده 58قانون خدمت وظیفه عمومی نیز قبل از شروع به خدمت تحقق
مییابد و مرتکب در زمان ارتکاب ،فرد نظامی محسوب نمیشود و در حقیقت بزه غیبت از خدمت وظیفه عمومی
است که مقنن ،مرتکب آن را به عنوان فراری محسوب نموده است ،در مراجع قضایی عمومی مورد رسیدگی قرار
میگیرد و مجازات فرار از خدمت هم در مواد 59و 60قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح تعیین شده است؛ لذا
مجازات مرتکبین بزه موضوع بند 2ماده 58اصلاحی قانون خدمت وظیفه عمومی نیز مطابق همین مواد تعیین
میشود .ثانیاً ،با توجه به آنچه در بند اولاً آورده شد ،ترتیب رسیدگی به بزه غیبت از خدمت وظیفه عمومی
موضوع بند 2ماده 58قانون خدمت وظیفه عمومی ،1363مطابق با آییننامه اجرایی این قانون میباشد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه