نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۳۳۸

-1ماهیت صدور چک چیست؟ آیا تبدیل تعهد است یا انتقال طلب یا هیچ یک از آنها؟ -2چنانچه در رابطه با فروش خودرو خریدار چک صادر کند ،آیا فروشنده میتواند بدون در نظر داشتن چک نسبت به طلب خود ،با ارائه مبایعهنامه و به استناد تعهد پایه مطالبه طلب کند یا حتما باید وجه چک را مطالبه کند؟ آیا دادگاه باید قرار عدم استماع دعوا صادر و فروشنده را به مطالبه وجه چک ارشاد کند؟

1و -2اولاً ،چک ،صرفاً وسیله پرداخت محسوب میشود و با تسلیم چک به متعهدله ،تبدیل تعهد تحقق نمییابد؛ زیرا تبدیل تعهد خلاف اصل است و مقتضای اصل ،بقای تعهد اول و عدم ایجاد تعهد جدید است؛ به ویژه آنکه با توجه به بند 2ماده 292قانون مدنی ،صادرکننده از روابط بین ظهرنویس و طرف معامله او بیخبر بوده و تعهد پایه را قبول نکرده است؛ لذا از شمول تبدیل تعهد خارج است .لذا در فرض سؤال ،چنانچه خواهان حاضر به استرداد لاشه چک باشد و دادگاه عودت چک به خوانده را احراز کند ،برای محکومیت خوانده به پرداخت بدهی ناشی از قرارداد پایه ،با منعی مواجه نیست. ثانیاً ،با توجه به مراتب فوق ،پرسش مطرح شده منتفی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه