نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۲۹۰

چنانچه دادگاه در راستای اعمال ماده 502آیین دادرسی کیفری مجازات تعزیری محکوم علیه اعم از حبس یا شلاق را به نقدی تبدیل نماید در این صورت چنانچه محکوم علیه از پرداخت جزای نقدی خودداری و مالی نیز از وی شناسایی نگردد آیا امکان حبس محکومعلیه بدل از جزای نقدی وفق بند ب ماده 529آیین دادرسی کیفری وجود دارد؟ آیا حبس محکوم علیه بدل از جزای نقدی وفق بند ب ماده 529قانون آیین دادرسی کیفری نیاز به دستور دادگاه دارد یا اینکه دادیار اجرای احکام کیفری رأسا میتواند اقدام نماید )توجها به اینکه قانونگذار در مقام بیان اشارهای به دستور دادگاه ننموده است(.

-1چنانچه اجرای مقررات ماده 529قانون آیین دادرسی کیفری 1392بر اساس بند »ب« این ماده منتهی به حبس بدل از جزای نقدی محکومعلیه شود ،در این صورت با توجه به اینکه تبدیل مجازات مندرج در حکم محکومیت اولیه به جزای نقدی نسبت به محکومعلیه با فلسفه وضع ماده 502قانون یادشده که جلوگیری از تحمیل آثار و عوارض جسمی و روحی علاوه بر نفس محکومیت )مجازات( ،سازگاری نداشته و مناسب نمیباشد، بنابراین قاضی اجرای احکام کیفری باید جهت اعمال مجدد مقررات قسمت دوم ماده 502قانون پیشگفته و تبدیل مجازات جزای نقدی به مجازات مناسب دیگر یعنی مجازات قابل اجرا نسبت به محکومعلیه نظیر محرومیت از حقوق اجتماعی یا مجازات جایگزین حبس و سایر مجازات های تکمیلی که موجب تشدید وضعیت بیماری محکومعلیه و یا وخامت حال او نشود ،پرونده را به دادگاه مربوطه ارسال و تقاضای تبدیل مجازات کند. -2با عنایت به تصریح قسمت اخیر ماده 529قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392حکم صادره در خصوص جزای نقدی زیر نظر دادگاه نخستین اجرا میشود؛ بدین ترتیب تعیین مجازاتهای جایگزین جزای نقدی از جمله حبس ،اصولاً باید با دستور دادگاه باشد .در نتیجه ،دستور بازداشت شخص محکوم به جزای نقدی به وسیله قاضی اجرای احکام دادسرای عمومی و انقلاب ،فاقد وجاهت قانونی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه