استعلام
در دادرسی حقوقی انجام شده راجع به ملکی با حدود اربعه مشخص که سند رسمی دارد حکم قطعی به خلع ید خوانده
دعوا صادر و این رای اجرا میشود ،پس از اجرای رأی مذکور محکومعلیه مجددا مبادرت به تصرف این ملک نموده و
در مرحله دادرسی کیفری وکیل وی ضمن قبول تصرف مجدد ملک توسط موکلش بیان میکند که در مرحله قبلی
رسیدگی به دعوای خلع ید در محکمه حقوقی موکلش اسنادی داشته که مکتوم بوده و ایشان نتوانسته ارائه کند و به همین
دلیل درخواست اعاده دادرسی حقوقی را در دادگاه کیفری مطرح کرده و ظرف سه روز از طرح درخواست اعاده دادرسی
اسناد و مدارک مرتبط با طرح این موضوع را ارائه خواهد کرد و با عنایت به اینکه در صورتی که در آن دادرسی رای
به نفع موکلش صادر شود و حکم به بیحقی خواهان )محکوم له(پرونده صادر گردد دیگر حکم قطعی بر خلع ید موکلش
وجود ندارد و مجرمیت موکلش محرز نمی شود و لذا موضوع خارج از شمول ماده 693قانون مجازات اسلامی کتاب
تعزیرات مصوب سال 1375بوده و دادگاه میباید رای بر برائت موکلش صادر کند و تقاضای صدور قرار اناطه و توقف
در دادرسی کیفری تا مشخص شدن نتیجه دادرسی حقوقی را مینماید .علی هذا پیرامون موضوع مطروح سوالهایی که
مطرح میشود این است:
-1آیا امکان طرح درخواست اعاده دادرسی از رای حقوقی در مرحله رسیدگی کیفری مطابق با مواد 432و 433قانون
آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379وجود دارد با اینکه طرح درخواست اعاده دادرسی پیشبینی شده در مواد مرقوم
به هر صورت مختص دادرسی حقوقی بوده و امکان طرح این درخواست در اثنای دادرسی کیفری وجود ندارد؟
-2آیا مقررات ماده 21قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392اصلاحی سال 1394فقط مختص مرحله تحقیقات
مقدماتی و از وظایف مقامات قضایی دادسرا و همچنین در موارد طرح مستقیم جرایم در دادگاه کیفری 2بوده ،قاضی
دادگاه کیفری در مرحله دادرسی امکان قانونی صدور قرار اناطه ندارد؟
-3در صورتی که پاسخ سوال 2منفی بوده و امکان قانونی صدور قرار اناطه در مرحله دادرسی وجود داشته باشد آیا
در دادرسی کیفری راجع به بزه تصرف عدوانی مجدد در صورتی که جریان دادرسی حقوقی بدوی که حکم خلع ید آن به
عنوان مستند دعوای کیفری ارائه شده به لحاظ اعاده دادرسی دوباره آغاز و رسیدگی مطابق مواد 432و 433قانون
آیین دادرسی مدنی در آن پرونده شروع گردیده باشد دادگاه کیفری دو در رسیدگی به بزه تصرف عدوانی مجدد با لحاظ
وجود حکم خلع ید قطعی که فعلاً نقض نشده ،ملزم به صدور قرار اناطه و بایگانی موقت پرونده تا صدور رأی قطعی از
مرجع قضایی میباشد؟
دادرسی کیفری راجع به بزه تصرف عدوانی مجدد در صورتیکه جریان دادرسی حقوقی بدوی که حکم خلع ید آن به عنوان
مستند دعوای کیفری ارائه شده به لحاظ اعاده دادرسی دوباره آغاز و رسیدگی مطابق مواد 432و 433قانون آیین
دادرسی مدنی در آن پرونده شروع گردیده باشد دادگاه کیفری در رسیدگی به بزه تصرف عدوانی مجدد با لحاظ وجود
حکم خلع ید قطعی که فعلاً نقض نشده ملزم به صدور قرار اناطه و بایگانی موقت پرونده تا صدور رای قطعی از مرجع
حقوقی می باشد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اعاده دادرسی طاری موضوع بند »ب« ماده 432و 434قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در
امور مدنی و اطلاق آن ناظر و منصرف به دعاوی مدنی است و طرح آن در دادگاههای کیفری که صرف ًا صلاحیت
استثنایی به رسیدگی به دعاوی حقوقی مربوط به ضرر و زیان ناشی از جرم را دارند ،فاقد وجاهت قانونی است.
2و -3هر چند که مستنبط از تبصره 2ماده 427قانون آیین دادرسی کیفری قرار اناطه موضوع ماده 21این
قانون منحصر به مرحله تحقیقات مقدماتی در دادسرا و دادگاه )در جرایمی که به طور مستقیم در دادگاه مطرح
میشود( نیست و دادگاه کیفری در موارد وجود اقتضاء میتواند قرار اناطه صادر کند؛ اما در فرض سؤال به لحاظ
استثنایی بودن قرار اناطه و مالکیت رسمی شاکی و حکم قطعی صادره از مرجع حقوقی ،صرف درخواست اعاده
دادرسی از مرجع صادرکننده رأی حقوقی ،موجب قانونی جهت صدور قرار اناطه و توقف رسیدگی مرجع کیفری
نیست و دادگاه کیفری باید به رسیدگی خود ادامه داده و با توجه به ادله و مدارک و محتوای پرونده و اقتضاء
دلایل مبادرت به اتخاذ تصمیم کند.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه