نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۲۲۴

با عنایت به اینکه ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356بیان میدارد» :در مورد توقیف حقوق و مزایای کارکنان سازمانها ،مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و بانکها و شرکتها و بنگاههای خصوصی و نظائر آن در صورتی که دارای زن یا فرزند باشند ربع و الا ثلث توقیف می شود« ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: -1منظور مقنن از تصریح عبارت مزایا در ماده مذکور صرفا مزایای مستمر است یا مزایای غیر مستمر؛ اعم از اضافهکاری ،تعطیلکاری ،نوبتکاری ،حق مأموریت ومانند آن که به صورت غیر مستمر و مازاد بر حکم کارگزینی مستخدم به وی پرداخت میشود را نیز شامل میشود؟ -2توقیف مورد نظر در ماده صدرالذکر میبایست از ناخالص حقوق دریافتی و پیش از کسر حق بیمه سازمان بیمهگر و مالیات متعلقه مورد محاسبه قرار گیرد و یا آنکه توقیف میبایست پس از کسر کسور یادشده و از باقیمانده )خالص پرداختی( محاسبه و به محکومله پرداخت شود؟ -3چنانچه محکومعلیه دارای فرزند تحت تکفل باشد و به وی نفقه پرداخت میشود ،آیا حق اولاد دریافتی مشمول توقیف است یا از دایره شمول ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356خارج است؟

-1کل پرداختیهای به کارمند نظیر پاداش پایان خدمت که در زمان بازنشستگی به بازنشستگان تعلق میگیرد و نیز وجوه اضافهکار ،تشویقی ،عیدی ،کارانه و حق مأموریت و به طور کلی مزایایی که به طور مستمر به کارمند پرداخت نمیشود ،غیر از حقوق و مزایای مستمر بوده و مقررات ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 راجع به ممنوعیت توقیف و کسر بیش از ربع یا ثلث از حقوق و مزایا جهت استیفاء محکومبه شامل آنها نبوده و فقط ناظر به حقوق و مزایای مستمر کارمند است؛ بنابراین محکومبه را میتوان از محل موارد فوق و بدون محدودیت موضوع ماده 96یادشده استیفاء کرد؛ اما عنوان فوقالعاده پرداخت که علیالاصول به نحو مستمر به کارمند پرداخت میشود ،مشمول ممنوعیت توقیف مذکور در ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 است. -2مستفاد از ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356یک چهارم یا یک سوم حقوق مستخدم پس از کسر کسور قانونی محاسبه و کسر میشود و مقصود از کسور قانونی ،کسوری مانند مالیات و بازنشستگی است که به حکم قانون و بدون اختیار مستخدم از حقوق وی کسر میشود؛ اما مبلغ اقساط وام و دیگر تعهداتی که با اختیار و اجازه مستخدم از حقوق وی کسر میشود ،در محاسبه یک چهارم و یا یک سوم حقوق و مزایا تأثیری ندارد؛ بنابراین ،اجرای احکام پس از کسر کسور قانونی از میزان حقوق و مزایای محکومعلیه به شرح یادشده، نسبت به اعمال ماده مذکور و اجرای حکم اقدام میکند. -3با توجه به توضیحات فوق ،حق اولاد که به صورت مستمر به مستخدم پرداخت میشود ،داخل در حقوق و مزایای موضوع ماده 96قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه