استعلام
همانگونه که مستحضرید ایجاد صندوق بازنشستگی کشوری به موجب ماده 70قانون استخدام کشوری )اصلاحی
(1353بوده که اساسنامه آن در سال 1354به تصویب کمیسیونهای استخدام و امور اقتصادی و دارایی مجلس
سنا رسید است .به موجب تبصره 3ذیل بند یک ماده واحده قانون اصلاح برخی از مواد قانون اصلاح مقررات
بازنشستگی کشوری مصوب 1380/05/24سازمان بازنشستگی از شمول قوانین و مقررات عمومی دولت
مستثنی شده است و از طرفی برای مأموریت به صندوق بازنشستگی قانون خاصی پیشبینی شده است .همچنین
ماده 4اساسنامه مصوب 1387صندوق بازنشستگی که صندوق را وابسته به تأمین اجتماعی قلمداد میکرد،
توسط ریاست محترم وقت مجلس مغایر قانون تشخیص داده شد و ابطال گردید .لازم به ذکر است برابر ماده 100
قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات بعدی در صورت عدم کفایت وجوه صندوق بازنشستگی
تکلیف دولت به جهت کمک به تأمین منابع مالی صندوق مذکور به منظور حمایت از بازنشستگان کشوری است
که این واریزی بدون هیچگونه دخل و تصرف از سوی صندوق بلافاصله و به صورت آنی به حساب بازنشستگان
صورت میگیرد و عملاً صندوق بازنشستگی هیچگونه انتفاعی از منابع بودجه عمومی ندارد و اداره صندوق از
محل منابع داخلی و سود شرکتها صورت میگیرد و اموال این صندوق بینالنسلی متعلق به بازنشستگان و
مشترکین است .با عنایت به مراتب یاد شده ،خواهشمند است در خصوص ماهیت صندوق بازنشستگی کشوری
اعلام نظر فرمایید.
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اولاً ،قانونگذار به موجب ماده واحده قانون اصلاح برخی از مواد قانون اصلاح مقررات بازنشستگی و وظیفه قانون
استخدام کشوری مصوب ،1380با اصلاح ماده 11قانون اصلاح مقررات بازنشستگی و وظیفه قانون استخدام کشوری
مصوب 13/12/1368و تبصرههای ذیل آن ،کلیه صندوقهای بازنشستگی و وظیفه؛ از جمله صندوق بازنشستگی
کشوری را از شمول قوانین و مقررات عمومی دولت مستثنی دانسته و اعلام داشته است این صندوقها بر اساس ضوابط
خود عمل میکنند.
ثانیاً ،حکم مقرر در ماده 100قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات بعدی مبنی بر تکلیف دولت به تأمین
منابع مالی صندوق بازنشستگی کشوری در صورت عدم کفایت وجوه این صندوق ،صرفاً به منظور حمایت از بازنشستگان
کشوری است و این امر به معنای دولتی بودن صندوق یادشده نمیباشد.
ثالثاً ،دیگر موارد؛ از جمله ماده 113قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386با اصلاحات بعدی که به موجب آن
دولت مکلف به تجمیع صندوقهای بازنشستگی شده است نیز بر دولتی بودن این صندوق دلالت ندارد .به عبارت دیگر
به موجب این مقرره قانونی ،دولت مکلف به تأسیس صندوق بازنشستگی واحد نشده است و قانونگذار صرفاً به جهت
هماهنگی در پرداختهای بازنشستگی به تمامی بازنشستگان؛ اعم از مشمولان صندوقهای بازنشستگی کشوری و تأمین
اجتماعی این امر را ملحوظ داشته است .در تأیید این موضوع یادآور میشود ،هیأت وزیران در مصوبه شماره
/14518ت 64مورخ 11/2/1367اجازه خاص جهت مأمور شدن کارکنان دولت به صندوق مزبور را پیشبینی کرده
است؛ به عبارت دیگر ،چنانچه صندوق بازنشستگی در عداد مؤسسات دولتی تلقی میشد ،با توجه به ماده 11قانون
استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات بعدی و آییننامه اجرایی آن ،نیازی به تصویب مصوبه خاص در خصوص
مأموریت به آن صندوق وجود نداشت.
رابعاً ،با توجه به مراتب یادشده و همچنین با عنایت به حکم مقرر در تبصره ذیل ماده 18اساسنامه صندوق بازنشستگی
کشوری به شماره /147448ت 37309هـ مصوب 22/8/1387هیأت وزیران مبنی بر اینکه »بیش از پنجاه درصد
منابع بودجه سالانه صندوق مذکور از طریق منابع غیر دولتی تأمین خواهد شد« ،صندوق بازنشستگی کشوری در عداد
مؤسسات دولتی قرار نمیگیرد و با لحاظ تعریف ارائه شده از مؤسسه یا نهاد عمومی غیر دولتی در ماده 3قانون مدیریت
خدمات کشوری مصوب 1386با اصلاحات بعدی ،صندوق بازنشستگی کشوری نهاد عمومی غیر دولتی است.
-2در خصوص مالکیت حقوقی شرکتهای تابعه صندوق بازنشستگی کشوری حسب مورد ،مطابق مقررات ماده 4قانون
مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386با اصلاحات بعدی رفتار میشود.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه