استعلام
(1آیا تخفیف موضوع ماده 483آیین دادرسی کیفری بر اساس ماده 37اصلاحی قانون مجازات اسلامی میباشد؟
(2آیا دادگاه میتواند در مقام اعمال ماده 483آیین دادرسی کیفری ،مجازات را تعلیق نماید و یا سایر نهادهای
ارفاقی را اعمال نماید؟
پاسخ اداره کل حقوقی
جناب آقای حسینی
دادیار محترم شعبه 3اجرای احکام کیفری قم
با سلام و دعای خیر؛
بازگشت به استعلام شماره 9020/2763/3000مورخ 1401/02/25به شماره ثبت وارده 172مورخ
،1401/02/25نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود:
-1منظور از عبارت »در حدود قانون تخفیف دهد« مندرج در ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392آن است که تخفیف مجازات جرم مورد نظر در حدود تخفیف پیشبینی شده در قانون و با رعایت
ممنوعیتهای مربوط به تخفیف مجازات ،انجام گیرد.
-2الف -مقررات ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری ،منصرف از مقررات مربوط به تعلیق اجرای مجازات
موضوع ماده 46به بعد قانون مجازات اسلامی مصوب 1392است که دارای احکام و شرایط خاص است .ارفاقی
بودن مقررات مربوط به تخفیف و تعلیق اجرای مجازات به معنای یکی دانستن آنها نمیباشد؛ کما اینکه این دو
مبحث در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392تحت دو فصل متفاوت قرار گرفتهاند .با این حال ،به نظر میرسد
که با توجه به عبارت »دادگاه صادرکننده حکم« در ماده 46قانون اخیرالذکر و با لحاظ اینکه حکم صادره با
اعمال ماده 483نیز قطعی است و با توجه به اینکه امکان تعلیق اجرای مجازات تحت شرایطی در ماده 46در
حین اجرای مجازات )پس از اجرای یک سوم آن( امکانپذیر است ،میتوان نتیجه گرفت که تعلیق اجرای مجازات
تخفیفیافته همزمان با اعمال ماده صدرالذکر ،فاقد منع قانونی است .مضافاً به اینکه تفسیر قوانین جزایی به نفع
متهم امکان اتخاذ چنین نظری را میسر میسازد.
ب -با توجه به اینکه »مجازاتهای جایگزین حبس« نوعی مجازات تعزیری میباشد و لذا اطلاق کلمه »تبدیل«
در ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و اصلاحات و الحاقات بعدی ،شامل این مجازاتها نیز
میگردد و منع قانونی در تبدیل مجازات تعزیری به مجازات جایگزین حبس در صورت وجود شرایط قانونی
مذکور در فصل نهم قانون مجازات اسلامی مصوب 1392در صورتی که این مجازاتها مناسبتر به حال
محکومعلیه باشد ،مطابق ماده 483قانون صدرالذکر وجود ندارد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه