استعلام
همانگونه که استحضار دارید به موجب ماده 394قانون تجارت مصوب ،1311حمل و نقل به وسیله پست تابع
مقررات این باب نیست؛ بر این اساس ،با توجه به خروج شرکت ملی پست از حکم این قانون و با لحاظ قاعده
»کل شیء یرجع الی اصله« ،مسؤولیت این شرکت به حکم ماده 516قانون مدنی احاله میشود که به موجب این
ماده ،مفاد تعهد از نوع تعهد به وسیله شناخته شده است.
همچنین به موجب ماده 41قانون امور پستی مصوب » 1294در صورتیکه تمام یا جزئی از پاکتها و مرسولات
بیمهشده مفقود شود ،اداره پست مسؤول قیمت مقدار مفقود تا میزان مبلغ بیمه شده میباشد« .بر این اساس ،و به
موجب این مقرره قانونی نیز مسؤولیت شرکت ملی پست از نوع تعهد به وسیله و محدود به جبران خسارات تا
میزان مقرر در ماده اخیرالذکر است؛ این در حالی است که بین مراجع قضایی در خصوص نوع مسؤولیت شرکت
ملی پست از حیث تعهد به وسیله و یا به نتیجه بودن آن ،اختلاف نظر است .با عنایت به مراتب یادشده خواهشمند
است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1مسؤولیت شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران در ارسال و تحویل مرسولات تعهد به وسیله است یا تعهد
به نتیجه؟
-2با عنایت به همخوانی بین حکم قانون خاص مقدم )ماده 41قانون امور پستی مصوب (1294و مقررات عام
مؤخر راجع به حمل و نقل )ماده 516قانون مدنی( ،آیا تقابل بین این دو حکم متصور است؛ به نحوی که بتوان
ادعا کرد قانون عام مؤخر ،قانون خاص مقدم را احیاناً نسخ کرده است و یا آنکه همچنان مقررات خاص راجع به
قانون امور پستی به قوت خود باقی است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
1و - 2اولاً ،تبصره 2ماده یک قانون اساسنامه شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران مصوب ،1395
مرسولات و محمولات پستی موضوع این اساسنامه را مشمول قوانین و مقررات مرتبط با حمل بار و صدور
بارنامه ندانسته است؛ بر این اساس ،در فرض سؤال موجبی برای استناد به ماده 516قانون مدنی و شمول تعهدات
امانتداران بر متصدیان حمل و نقل مرسولات پستی نمیباشد.
ثانیاً ،با توجه به مواد مختلف قانونی؛ از جمله مواد 41و 42قانون پستی مصوب ) 1294در بیان مسؤولیت اداره
پست در خصوص مرسولات مفقود یا ضایع شده( و اصلاحی ماده 42همین قانون و نیز ماده 43قانون؛ موضوع
قانون اصلاح مواد 42و 43قانون پستی مصوب ) 1357در بیان میزان غرامت مفقودی یا ضایع شدن مرسولات
بیمهنشده( و ماده 23قانون تصویب احکام و مصوبات بیست و پنجمین کنگره اتحادیه جهانی پست )منعقد شده
در دوحه 2012 -میلادی برابر با 1391هجری شمسی( مصوب 1395با اصلاحات و الحاقات بعدی )در بیان
میزان مسؤولیت مجریان منتخب و غرامات در بندهای مختلف موضوع این ماده( ،تعهد و مسؤولیت شرکت ملی
پست در ارسال مراسلات ،از نوع تعهد به نتیجه است؛ مگر در موارد استثنای قانونی؛ مانند ماده 24قانون
اخیرالذکر؛ از جمله در فرض بروز حوادث غیرمترقبه طبق بند 5 - 9ماده 15همین قانون و یا خطا یا اهمال
فرستنده به عنوان عامل مفقودی )بند 2-3ماده 24یادشده( و یا ماده 44قانون پستی مصوب ) 1294در بیان
موارد عدم مسؤولیت اداره پست نسبت به مفقودی یا ضایع شدن مرسولات(.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه